(3 нче сыйныфта диагностик эш)

 Айсылу ӘХМӘТГӘРӘЕВА,

Ләйсән ФАЗЛЫЕВА,

Азнакай районы Тымытык урта мәктәбенең

башлангыч сыйныф укытучылары.

Татарстанның  күркәм урыны

Чатыр тау – Татарстанның иң биек ноктасы. Аның биеклеге – диңгез дәрәҗәсеннән 321,7 метр югарылыкта. Халык ышануларына караганда, тау эчендә магнит-патша яшеренгән, аннан бәреп чыккан чыганаклар шифалы һәм изге санала. Тау битендә Кызыл китапка кертелгән сирәк очрый торган үсемлекләр үсә. Алар арасында садә оносма,  төрле сабаклы кәсәле гөл дә бар. Шулай ук Чатыр тауда Татарстандагы иң зур байбаклар колониясе яши. Аларның саны 7000 нән артык. Тау территориясендә гади таш чыпчыгы яши. Ул үз оясын ташландык йомран һәм байбак ояларында ясарга ярата. Урманлы өлешләрдә кызылтүшләрне һәм урман тургайларын, шулай ук сары чәперчек һәм гади солы чыпчыкларын күрергә мөмкин. Әлеге урын туристлар һәм спортчылар арасында популяр. Чатыр тау өстендәге күктә дельтапланчылар һәм парапланчылар оча.

Чатыр тауны элеккеге заманнардан ук зурлыйлар, ихтирам итәләр, аңа багышлап шигырьләр, җырлар язалар. Чатыр тауны зурлаган шагыйрьләребез арасында Илдус Гыйляҗев, Марсель Галиев, Нур Әхмәдиев… һәм башка күренекле якташларыбыз бар. Без аларны Чатыр тауга дан җырлаучылар  дип йөртәбез.

1. Текстны файдаланып түбәндәге җөмләне дәвам ит:

–Тау битендә кызыл китапка кертелгән _________________________

______________________________________________________________

2. Чатыр-тау турында кайсы дәлилләү дөрес түгел, шул җөмләне тап һәм билгелә:

□ Чатыр-тау Татарстанның иң биек ноктасы;

□ Чатыр-тау Татарстанның иң түбән ноктасы;

□ Чатыр-тауда байбаклар яши.

3. 3. Ни өчен Чатыр тау изге урын дип атала. Үз фикереңне яз.

____________________________________________________________________________________________________________________________

4. 4. Аңлатмалы сүзлекне файдаланып, байбак сүзенең лексик мәгънәсен аңлатып яз ____________________________________________________

______________________________________________________________

5.Текстны кулланып Чатыр-тау турында мәгълүматны таблицага тутыр:

6.Чатыр-тауда яшәүче хайваннар турында мәгълүматлар вакыт үткән саен тулыланып тора. Рәсемнәрне игътибар белән карап чык. Бирелгән мәгълүмат белән рәсемне туры китереп тиешле санын куй:

• Гади таш чыпчыгы оясын ташландык йомран оясында ясый.
• Кызыл түшләр үсемлекләренең орлыклары һәм җимешләре белән тукланалалар.
• Кара каргалар – яз хәбәрчеләре. (Слайд)

□    □    □

7. 7. Рәсемдә сурәтләнгән кайсы кош турында текстта мәгълүмат бирелмәгән? Җавабыңны яз. (Слайд)

□    □    □

________________________________________________________________

8. 8. Өстәмә материаллар кулланып, Чатыр-тауда үсүче Кызыл китапка кертелгән бер үсемлек турында мәгълүмат яз:

______________________________________________________________

______________________________________________________________

____________________________________________________________

______________________________________________________________

______________________________________________________________

______________________________________________________________

Текст биремнәрен үтәү һәм бәяләү буенча тәкъдимнәр

Укучыларның текстны аңлау һәм аңлау дәрәҗәсен билгеләү буенча тәкъдимнәр