15 февраль – Илһам Шакировның туган көне                                                                                                                         
Кабатланмас моң иясе 
(Мәшһүр татар җырчысы Илһам Шакировның тормыш юлы һәм иҗатына багышланган сыйныфтан тыш чара)
Әлфинур РАЗЕТДИНОВА, Гөлфия МӨХӘММӘТҖАНОВА, 
Чаллыдагы 50 нче урта мәктәпнең югары квалификация категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучылары                                                                            
Бүгенге җәмгыятьтә укытучы алдында гаять зур бурычлар тора. Көндәшлеккә сәләтле, заман таләпләреннән чыгып эш итә белә торган, рухи һәм физик яктан камил шәхес тәрбияләү – төп максатыбыз. Ә ул үз чиратында, туган телебезне яратучы, үз милләтенең мәдәниятен, әдәбиятын, иң күркәм йолаларын, гореф-гадәтләрен, тарихын хөрмәт итүче булырга тиеш.
Мәшһүр җырчыбыз Илһам ага Шакировка багышлап ачык чаралар, конференцияләр уздыру – бүгенге көндә  гаять актуаль. Бу бөек шәхесебезнең иҗади эшчәнлеге белән кызыксынучылар, өйрәнүчеләр саны артканнан-арта бара. Шуңа да без, Илһам ага Шакиров иҗатына багышлап, кичә эшкәртмәсе төзедек.
Максатыбыз И.Шакировның тормыш һәм иҗат юлы турында мәгълүмат туплау, укучыларда бөек татар җырчысы белән горурлану хисләре тәрбияләү; милли үзаң, татар музыка сәнгатенә мәхәббәт хисләре тәрбияләүдән гыйбарәт иде.
Укыту-тәрбия бирүдә яңа технологияләр куллану бүгенге көндә гаять әһәмиятле. Шуңа күрә без чарабызны үстерелешле укыту технологиясен кулланып төзедек. Төркемнәрдә һәм парларда эшләү укучыларның үзара ярдәмләшүенә, бер-берсенең фикерен тыңлый белүгә, үзүсешкә ирешүгә этәргеч булып тора. Чара барышында укучылар әзер материалны тыңлап кына утырмыйлар, ә эзләнәләр, фикерләрен дәлиллиләр.
Ачык чарабыз укучыларның сөйләм телен үстерүгә, аларны рухи яктан баетуга исәп тотып төзелде.
Бу чараны V – IX сыйныф укучылары белән үткәрергә була.
Чараны уздырганда компьютер, проектор, экран, ком сәгате, таратма материаллар (ак битләр, ручкалар) кулланыла.
Кичә барышы
Алып баручы. Хәерле көн, хөрмәтле укучылар, укытучылар, мөхтәрәм кунаклар! Бүген без «Тамчы-шоу» күңел ачу тамашасына җыелдык. 
Дөньялар тыныч булсын,
Гөрләп барсын бәйгеләр.
Сәламәт булыйк, матур яшик,
Барыбызга шул теләк. 
Хәзер сәламләү һәм үзләре белән таныштыру өчен командаларга сүз бирәбез.
I команда. Безнең исем: «Җитезләр». Девизыбыз: «Без ярышта иң  җитез, фикер йөртәбез бик тиз».
II команда.  Безнең исем: «Тырышлар». Девизыбыз:  «Тырышкан табар, ташка кадак кагар».
I тур – «Батыр – берне, белемле меңне егар»
Алып баручы. Сорауларга кайсы команда җитезрәк җавап бирер? Җавап бирү өчен төймәләргә басабыз.
1. Илһам Шакиров кайчан һәм кайда туган? (1935 елның 15 нче февралендә элеккеге Сарман, хәзерге Тукай районы Яңа Бүләк авылында дөньяга килә.)
2. Илһам Шакиров әти-әнисенең исемнәре ничек? (Гыйльметдин, Нуриәсма)
3. Ул кайларда укый? (Яңа Бүләк башлангыч мәктәбендә, Теләнче Тамак урта мәктәбендә, Казан музыка училищесында, Казан дәүләт консерваториясендә)
4. Илһам Шакиров кайчан Татар дәүләт филармониясендә солист булып эшли башлый? (1960 елда)
5. Җырчы Илһам Шакиров кайчан Татарстанның Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләгенә лаек була? (1970 елда)
6. Илһам Шакировның нинди мактаулы исемнәре бар? (Татарстанның атказанган артисты (1964), Татарстанның халык артисты (1969), Г.Тукай исемендәге Дәүләт премиясе лауреаты (1970), РСФСРның атказанган артисты (1974), РСФСРның халык артисты (1983)
7. 2000 елда И.Шакировка нинди премия бирелә? (Россия мәдәният министрлыгы, П.Чайковский исемендәге Ватан сәнгатен үстерү фонды, музыка өлкәсендә зур уңышларга ирешкән өчен, Илһам Шакировка «Алтын Аполлон» премиясен тапшыра.)
8. Мәшһүр җырчыбызга кайчан «Татарстан Республикасы каршындагы казанышлары өчен» ордены тапшырыла? (2005 елда)
9. Тукай районы Яңа Бүләк авылында Илһам Шакиров исеме белән бәйле нинди чишмә бар? («Илһам» чишмәсе)
10. Илһам Шакиров музыкасына язылган нинди җырларны беләсез? («Идел буе каеннары» (Ә.Ерикәй шигыре); «Сәлам сезгә», «Очрашу» (Г.Зәйнашева шигырьләре), «Һаман истә» (Л.Айтуганов шигыре), «Гөлмәрьям» (Г.Афзал шигыре)
II тур.
1.  Ике командага да экранда рәсемнәр күрсәтелә.
Алып баручы. Игътибар белән рәсемнәрне күзәтегез һәм җавап бирегез.
                            
– «Җитезләр», сез бу рәсемнәрдә ничә музыка уен коралы күрдегез? (4) 
            
– «Тырышлар», сез бу рәсемнәрдә ничә баян  күрдегез? (4)
2. Видеосорау. (Җавапны командалар кәгазь битләренә яза.)

Алып баручы. Игътибар белән күзәтегез, тыңлагыз: «Бу бинага 1945 елда нигез салына. Ул Идел буе һәм Урал республикалары халыклары арасыннан югары дәрәҗәле музыкантлар (педагоглар, башкаручылар, композиторлар, музыка белгечләре) әзерләү максатыннан ачыла. Аның беренче ректоры –  күренекле татар мәдәнияте һәм сәнгате эшлеклесе Нәҗип Җиһанов. Югары уку йортында 8 факультет һәм 20 кафедра, аспирантура бар».
– Биредә нинди бина турында сүз бара? (Нәҗип Җиһанов исемендәге Казан дәүләт консерваториясе)
3. Ике командага да бер үк сүзтезмәләр язылган битләр бирелә.
 – Игътибар белән укыгыз, хаталарны төзәтегез.
Мәшхүр җырчы,
татар кампазиторы,
сәхнә йолдозы,
хәвәскәр җырчы,
уйын коралы	
– «Җитезләр» ничә хата тапты?
– «Тырышлар» ничә хата бар дип саный?
Мәшхүр җырчы (мәшһүр җырчы),
татар кампазиторы (татар композиторы),
сәхнә йолдозы (сәхнә йолдызы),
хәвәскәр җырчы (һәвәскәр җырчы),
уйын коралы (уен коралы)	
III тур.  Бирелгән хәрефләрдән (и, р, а, ф, м ,я, н, о, л, и) сүзләр җыярга. Иң озын сүзне кайсы команда беренче җыяр? (Филармония)
Бирелгән хәрефләрне кулланып, исем сүз төркеменә кергән яңа сүзләр уйлап языгыз. Сүзләрне командалар чиратлап әйтер. (Фил, ил, ир, ия, лар, ар, рам, он, оя, ял, яла, яра, яр, яран,  ара, ми, миф, мая, мал, роман һ. б.)
IV тур. Капитаннар унар хикәя җөмләгә «әйе» яки «юк» дип җавап бирергә тиешләр.
          I команда капитанына сораулар:
1. «Моң» нечкә әйтелешле сүз. (Юк) 
2. Александр Ключарев – татар композиторы. (Әйе)
3. Зәйнәп Фәрхетдинова – җырчы. (Әйе)
4. Кирам Сатиев – гармунчы. (Әйе)
5. «Илһам» сүзендә 6 аваз бар. (Юк)
6. Консерватория – уку йорты. (Әйе)
7. Композитор җырның сүзләрен яза. (Юк)
8. До – нота. (Әйе)
9.Туп – музыка уен коралы. (Юк)
10. Илһам Шакиров – Яңа Сәет авылында туган. (Юк)
          II команда капитанына сораулар:
1. «Әлфия» – калын әйтелешле сүз. (Юк)
2. Филүс Каһиров – җырчы. (Әйе)
3. Рамил Курамшин – биюче. (Юк)
4. Курай – музыка уен коралы. (Әйе)
5. Композитор көйләр яза. (Әйе)
6. «Аулак өй» – ансамбль. (Юк)
7. Рөстәм Яхин – Татарстан Республикасы гимнының авторы. (Әйе)
8. Гөлшат Зәйнашева – композитор. (Юк)
9. Илһам Шакиров «Алтын Аполлон» премиясенә лаек булган. (Әйе)
10. «Җырчы» сүзендә 5 аваз бар. (Әйе)
(Һәр турдан соң баллар куела, һәм уен ахырында җиңүче команда ачыклана.)
Алып баручы. Хөрмәтле укучылар, бүгенге уеныбыз ахырына якынлашты. Бу ярышта ике команда да үзләренең татар телен, татар сәнгатен, бөек шәхесебез Илһам Шакировның иҗатын яхшы белүләрен күрсәтте. Әмма һәр ярышның җиңүчесе була. «Илһам Шакиров – кабатланмас моң иясе» темасына  уздырылган бүгенге «Тамчы шоу» бәйгесендә ... (җиңүче команданың исеме әйтелә) командасы җиңүче булды. Сезне I урынга лаек булуыгыз белән котлыйбыз. (Бүләкләр тапшырыла.)