68%
Электрон журналга                             
Үткән заман хикәя фигыль   
(VI сыйныфта татар теле дәресе) 
Гөлназ ИСЛАМОВА, 
Әлмәттәге Р.Фәхретдин исемендәге 1 нче гимназиянең I квалификация категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысы
Максат. Фигыль сүз төркеме буенча алган белемнәрне ныгыту, системага салу. Укучыларның белемнәрен тикшерү,балаларның танып-белү активлыгын үстерү. Игътибарлылык сыйфатлары тәрбияләү.
Дәрес тибы: кабатлау.
Дәрес барышы
I.	Оештыру 
Укучылар белән исәнләшү. Уңай психологик халәт тудыру.
Укытучы. Мин бүгенге дәресебезне күренекле татар галиме, әдип, педагог Р.Фәхретдин хәдисе белән башлыйсым килә: «Галим яки гыйлем өйрәнүче вә яхуд гыйлемне сөюче булып йөр. Гыйлемне дошман күрүче булудан саклан, һәлак булырсың!» – дигән ул. Р.Фәхреддин дәвамчылары без бит инде ул. Гыйлем өйрәнүебезне дәвам итик, укучылар.
II.	Белемнәрне ныгыту, системага салу
Укытучы. Без бүгенге дәрестә фигыль буенча алган белемнәребезне гомумиләштерербез, системага салырбыз.
Әйдәгез, тик-тэк-тоу структурасы белән үткәннәрне искә төшерик. Өстәлләрегездә фигыльләр язылган карточкалар бар. Шуларны, өчәр-өчәр итеп, өч рәт тезегез, карточкаларны номерлап чыгыгыз, вертикаль, горизонталь, диагональ буенча туры килгән фигыльләргә 1 минут эчендә аңлатма бирегез. Аннан соң 1 нче номерлы укучы калган укучыларга үзенең җавабын укый, тәртип буенча бөтенесе укып чыга. 1 нче номерлы укучыларның җаваплары тыңланыла.
Сезгә өй эшенә Г.Тукайның «Исемдә калганнар» әсәренең 1, 2 нче бүлекләрен укып килергә бирелгән иде. Ни өчен шагыйрь беренче бүлектә – билгесез үткән заман, икенче бүлектә билгеле үткән заман фигыльләрен файдаланып язган? (Җаваплар тыңланыла.)
Дәресебездә фигыль заманнарына күбрәк игътибар бирербез. Хәзер намбэ ап фикерләү алымын эшләп алыйк.Сезнең алдыгызда ясый, җырлый, уйный, укыган сөйли, уйлады, язган, бара, бии, оча, көлде, сала, китерә, кибә, җибәргән, кайткан, аңлата, сатты, курка, ага, сөрткән, яба, эшләде, кисә, ята, килгән фигыльләре бирелгән. Хәзерге заман фигыльләрне укыйсыз, ә үткән заман фигыленә тап буласыз икән, берни дә эндәшмичә торып басасыз. Бер тапкыр тикшереп чыкканнан соң, сорау бирелә. Ничә үткән заман хикәя фигыль санадыгыз? (Уйларга 10 секунд вакыт бирелә. 2 нче номерлы укучыларның җаваплары тыңланыла.) 
Алдагы дәресләрдә алган белемнәребезне бер-берсенә бәйли беләбезме? Моны токин мэт фикерләү алымы ярдәмендә тикшереп карыйк. (3 нче номерлы укучылар, А3 кәгазен алып, уртага «фигыль заманнары» дип язалар.)
1. Бирелгән вакытта төркемнәр фигыль заманнары турындагы белемнәрен файдаланып эшлиләр. 2. Башка төркем эшләрен карап, фраза, идеяләрне бер-берсенә бәйлиләр. 3. Үз урыннарына кайтып, нәтиҗә ясыйлар. 4. Һәр команда башка командаларга үз презентациясен яклый.   
Үткән заман хикәя фигыль төрләрен дөрес кулланабызмы икән? Клок баддис структурасындагы партнерлар белән очрашып алыйк. Кем белән сәгать 4 тә очрашырга тиеш идегез? Шуның белән очрашып, бирелгән вакытта кичә үзегезнең нишләгәнегезне һәм әниегезнең нишләгәнен аңа сөйләгез.
Кемнең исеме озынрак, сүзне шул башлый. (Һәр балага 30 ар секунд бирелә. Укучылар үз урыннарына утырганчы сорау бирелә.) Кичә үзегезнең нәрсә эшләгәнегезне нинди заманда сөйләдегез? (Билгеле үткән заманда.) Ни өчен? Әниегезнең нәрсә эшләгәнен нинди төрдә сөйләдегез? (Билгесез үткән заманда.) Ни өчен? 
Дәресебезгә нәтиҗә ясап, командаларга үткән заман хикәя фигыльнең моделен төзергә.
                           Үткән заман хикәя фигыль

Төп	төрләре	сораулары	кушымчалар
      мәгънәсе
Модельгә карап, үткән заман хикәя фигыльгә билгеләмә бирергә, аны җилкә күршегезгә әйтергә.
(4 нче номерлы укучылар тыңланыла.)
III.	Дәресне йомгаклау
Укытучы. Димәк, дәресебезне йомгаклап, нәтиҗә ясар вакыт җитте. Без бүген дәресебезгә нинди максат куйган идек? Максатыбызга ирешү өчен ниләр эшләдек? (Заманнар искә төшерелә, алдагы дәресләрдә алган белемнәрне бер-берсенә бәйли алулары ачыклана.) Үткән заман хикәя фигыль турында ниләр белдек?
IV.	Өй эше
Укытучы. Дәресебезне йомгаклап, шуны әйтәсем килә: фигыль заманнарын дөрес кулланмау сөйләм хатасы булып санала, нәтиҗәдә сочинение, изложение язганда үткән заман төрләрен бутау билгенең түбән куелуына сәбәпче була. Моны булдырмау өчен нинди чаралар кулланырга була? дигән сорауга 50 самэри язарга. 50 сүздән дә кимрәк булмаска тиеш, күбрәк ярый.