Сыйфат
(Татар төркемендә татар теле. III сыйныф)
Алсу ШӘМСЕТДИНОВА,
Казандагы 177 нче лицейның I квалификациия категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысы
Дәреснең темасы: сыйфат
Планлаштырылган нәтиҗәләр: 
Шәхескә кагылышлы: табигатькә карата сакчыл караш булдыру, җәйге табигатьнең матурлыгын күрә белү, бер-береңне хөрмәт итү, җаваплылык хисе булдыру.
Метапредмет:
танып белү УУГ: дәреслектән һәм төрле  чыганаклардан  кирәкле информацияне таба алу; гомумиләштерә һәм нәтиҗәләр чыгара алу;
регулятивУУГ: уку мәсьәләсен дөрес аңлауны бәяләү, уку эшчәнлеген оештыра белү; дәреснең темасын, макс атын формалаштыра алу; үз эшчәнлегенә бәя бирү, уртак эшчәнлек оештыра белү, үзләштерү өчен кирәкле материалны билгели алу;
комуникативУУГ: үз фикереңне төгәл һәм анык итеп әйтә алу, башкаларның фикерен игътибар белән тыңлый белү.
предмет буенча: сыйфат сүз төркеменең эчтәлеген белү, аларны язма һәм телдән  сөйләмдә дөрес һәм урынлы куллана алу.
Яңа төшенчәләр: сыйфат, төс, билге,форма, вакыт, күренеш, характер (холык).
Предметара бәйләнеш: рус теле, әйләнә-тирә мөхит.
Эшне оештыру: фронталь, төркемдә, индивидуаль.
Дәреснең тибы: яңа белем һәм күнекмәләр формалаштыру дәресе.
Чыганаклар: дәреслек (Татар теле: Рус телендә башлангыч гомуми белем бирү мәктәбенең 3 нче сыйныфы өчен дәреслек (татар балалары өчен) / Ф.Ф.Харисов, Г.Р.Шакирова, Р.К.Сәгъдиева, Л.К.Хисмәтова – Казан: Мәгариф–Вакыт, 2013. – 159 б.), эш дәфтәре (Татар теле: рус телендә башлангыч гомуми белем бирү оешмалары өчен эш дәфтәре (татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар өчен) 3 нче сыйныф / Ф.Ф.Харисов, Г.Р.Шакирова, Р.К.Сәгъдиева, Л.К.Хисмәтова. – Казан: Мәгариф–Вакыт, 2014. – 71 б.).

Дәреснең технологик картасы

Дәреснең этаплары	Укытучы эшчәнлеге	Укучы эшчәнлеге	Планлаштырылган нәтиҗәләр	
			Предмет буенча	Метапредмет	Шәхескә кагылышлы	
Оештыру
Мотивлаштыру 
	Сыйныфны сәламли, уңай психологик халәт яки эш атмосферасы тудыра. 
– Матур итеп киенәм,
Бүген дәрескә керәм.
Сезне күргәч, укучыларым,
Шатланам да сөенәм.
– Исәнмесез, укучылар! Хәлләрегез ничек?
– Менә шушындый күтәренке кәеф белән дәресебезне башлыйбыз	Укытучыны сәламлиләр.
Сыйныф эшкә әзерләнә. Сорауларга җавап бирәләр.
– Хәерле көн. Хәлләребез әйбәт.
Табигатькә күзәтү ясау		Регулятив: уку эшчәнлеген оештыра белү.
Комуникатив: укытучы һәм сыйныфташлар белән хезмәттәшлек итү	Уку эшчәнлегенә омтылу	
Өй эшен тикшерү	146 нчы күнегүне тикшерә 	Бирелгән сүзләрне төрле килешләрдә кулланып, җөмләләрне укыйлар	Исемнәрнең килеш белән төрләнешен ныгыту	Регулятив: хаталарны табу, төзәтү, эшне бәяләү. Иптәшләреңнең эшен бәяләү.
Комуникатив: бер- береңнең фикерен тыңлый белү	Әйләнә-тирәдәгеләрне ихтирам итү. Үзбәя	
Белемнәрне актуальләштерү	«Урман» тексты белән, рәсем кулланып, эш оештыра.
– Бу рәсемдә нәрсә сурәтләнгән?
– Укучылар, әйдәгез текстны укыйбыз.
– Ә хәзер калын хәрефләр белән бирелгән сүзләрдән башка укыйбыз. Игътибарлы булыгыз, нәрсә үзгәрер	Бер укучы текстны тулаем укып чыга. Икенче укучы калын хәрефләр белән бирелгән сүзләрдән (сыйфатлардан) башка укый.
Текстны укыйлар,
Бәялиләр 		Регулятив: үз эшчәнлеген планлаштыру.
Танып белү: текстны аңлап укый алу.
Комуникатив: үз фикереңне төгәл итеп әйтә  белү.	Табигатькә карата уңай караш	
Танып-белүгә мотивлаштыру 
Проблемалы ситуция тудыру	Дәреснең темасын, максатын формаштырырга тәкъдим итә	Сорауларга җавап бирәләр. 
Дәреснең темасын, максатын билгелиләр, фараз кылалар		Регулятив: дәреснең темасын һәм максатын билгели белү. Комуникатив: башкаларны тыңлый белү, үз фикереңне төрле фактлар кулланып дәлилли белү.	Урманның матурлыгын күрә белү	
	– Укучылар, сезгә кайсы текст күбрәк ошады? Ни өчен?	– Беренче текст күбрәк ошады. Чөнки анда урман матуррак сурәтләнә				
	– Безгә нинди сүзләр булышты? (Яшел, тәмле, матур...)	– Яшел, тәмле, матур ...				
	– Әйдәгез, бу сүзләргә сораулар куеп карыйк. Алар  нәрсәне белдерә?	– Нинди? Кайсы?
Предметның билгесен белдерә				
	– Бу сүзләр ничек атала?	– Сыйфат				
	– Димәк, бүген дәрестә нәрсә турында сөйләшербез.	– Сыйфат турында сөйләшербез				
	– Дәрескә нинди максат куярбыз?	– Сыйфатларны сөйләмдә дөрес кулланырга өйрәнербез				
Танып-белүне оештыру
Яңа теманы өйрәнү	«Урман » текстындагы сыйфатларның нинди билге белдерүен ачыклата (төс, тәм, форма, характер, вакыт, табигать күренешләренең билгеләрен).
Кагыйдә чыгарырга ярдәм итә.
– Укучылар, әйдәгез, хәзер тикшереп карыйк әле, кагыйдәне дөрес формалаштырдыкмы?
79–80 нче битләрдәге кагыйдәне укыта, нәтиҗә ясата	Сорауларга җавап бирәләр. Сыйфатның төрле билге белдерүен ачыклыйлар.
Кагыйдә формалаштыралар.
Нәтиҗә ясыйлар	Сыйфат сүз төркеменең эчтәлеген белү	Танып белү: дәреслектән кирәкле информацияне таба алу, чагыштыру,анализ, синтез.
Регулятив: уртак эшчәнлекне оештыра белү, хаталарны табу һәм төзәтү.
Комуникатив:  уку хезмәттәшлеген оештыра алу	Бер-береңә ихтирамлы булу, башкаларның эшенә бәя бирә алу	
Ял минуты – «Кышкы урман»	
Яңа белемнәрне беренчел ныгыту	1. 149 нчы, 150 нче күнегүләр белән фронталь эш оештыра.
149 нчы күнегүдәге сыйфатлар белән сүзтезмәләр төзергә:
яшел, түгәрәк, эшчән, йолдызлы-чия, күк, үлән, кыз.
150 нче күнегүдә сыйфатларны билгеләре буенча ике баганага язарга:
Характер	
Форма	

	

	Укучылар биремне укыйлар, бирелгән сүзләр белән сүзтезмәләр төзиләр, сыйфатларны форма һәм характер буенча аерып язалар 	Сыйфат сүз төркеменең эчтәлеген белү, сыйфатларның билгеләрен аера алу, алар белән сүзтезмәләр төзи белү	Танып белү: уку мәсьәләсен анализлау. Регулятив:  уку мәсьәләсен дөрес аңлауны бәяләү, хаталарны табу, төзәтү.
Комуникатив: башкаларның фикерен игътибар белән тыңлый белү.	Тел байлыгын күрә белү,
үзбәя	
	Мөстәкыйль эшне оештыра: укытучы санаган сүзләрне 6 баганага бүлеп язарга кирәк (беренче багана – төсне, икенчесендә – тәмне, өченче баганада – форманы, дүртенче баганада – характерны, бишенче баганада – вакытны, алтынчы баганада табигать күренешләренең билгеләрен белдергән сыйфатлар языла). 
Дөреслеген тикшерә.
Нәтиҗә ясала	Мөстәкыйль эшне дәфтәрләрдә язмача башкаралар; үрнәк белән (тактада) чагыштырып, үзләрен тикшерәләр, хаталарны төзәтәләр		Танып белү: мөстәкыйль рәвештә нәтиҗәләр чыгара алу, анализлау, чагыштыра алу.
Регулятив: бирелгән үрнәк буенча үз эшеңне бәяләү, хаталарны табу, төзәтү	Мөстәкыйль эшләү сыйфатларын камилләштерү. Үзбәя	
Яңа белемнәрне системалаштыру	1. Smart (151 нче) күнегү. 
– Укучылар, ә хәзер, әйдәгез, бу сыйфатлар белән җөмләләр төзибез. (Эшне Smart тактада оештыра.)
2. «Кем күбрәк» уенын оештыра. Сыйныфны  ике төркемгә бүлә.
– Хәзер һәр билгегә мисаллар язабыз. Кайсы төркем мисалларны күбрәк яза, шул җиңүче була	1. Smart күнегүне эшлиләр, җөмләләр төзиләр.
2. Укучылар, чиратлашып, тактада сыйфатның төрле билгеләренә өч мисал язалар		Танып белү: информацияне эшкәртү, логик фикерләү. Регулятив: эшчәнлекнең нәтиҗәсен максатлар белән чагыштыру, төркемнәрдә эшли белү. 
Комуникатив: үз фикереңне дәлилли белү	Үзеңнең эш- гамәлләреңә җаваплы булу, үзеңнең һәм башкаларның эшен бәяләү	
Рефлексия (дәреснең нәтиҗәләре)	Дәрестә алган яңа белемнәрне билгеләтә. 
– Укучылар без бүген дәрестә нәрсә турында сөйләштек?
– Максатыбызга ирештекме?
– Бүген нинди яңалык белдегез һәм тагын нәрсә турында күбрәк беләсегез килә?
– Безнең сөйләмебездә сыйфатлар ни өчен кирәк?	Тема буенча белемнәре белән уртаклашалар		Танып белү: диф- ференсацияләнгән бирем.
Регулятив: уку эшчәнлегенә үзбәя бирү.эшчәнлекнең максаты һәм нәтиҗәсе арасында бәйләнешне билгели алу. Комуникатив: үз карашыңны дәлилли белү	Үзеңнең һәм башкаларның эшен бәяләү, уңыш-уңышсызлыкларның сәбәпләрен ачыклау.
Үзбәя	
	Дәрескә нәтиҗә ясый һәм укучыларның эшчәнлеген бәяли, өй эше (сайлау буенча) биремнәрен аңлата: 
1) «Сабантуй» журналыннан сыйфатлар кергән 5 җөмлә язарга;
2) кышкы һәм җәйге урманны чагыштырып, хикәя төзергә;
3) 152 нче күнегү. Нокталар урынына бирелгән сыйфатларны куеп язарга.
– Укучылар, әйдәгез «Уңыш баскычында» үзегезнең белемнәрегезне бәяләгез	Үзләренең эшчәнлекләренә бәя бирәләр, максатка ирешү дәрәҗәсен билгелиләр.
Өй эше биременең аңлашылмаган өлешен ачыклыйлар, сайлап алалар