«Мин телим дусларга...»
Сәвия ФАТЫЙХОВА, 
Чаллыдагы 19 нчы   урта   мәктәпнең I квалификация категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысы 
Максат: 
 белем бирү: 
          - шигырь белән таныштыру;
          - дуслык темасы буенча лексик һәм грамматик күнекмәләрне камилләштерү;
          - укучыларның алган белемнәрен гомумиләштерү, системага салу;
          - И.Юзеев  биографиясен кабатлау;
үстерү:
          - укучыларның фикерләү сәләтен үстерү;
          - тыңлап аңлау, аңлап сөйләү күнекмәләрен камилләштерү, актив аралашуга тарту;
          - төркемнәрдә эшләү күнекмәләрен үстерү, белем алырга  өйрәтү, өйрәнгән сүзләрне диалогик, монологик сөйләмгә кертү;
тәрбияви:
•	укучыларда дуслыкка хөрмәт тәрбияләү.
Җиһазлау: презентация, ноутбук,  төрле биремнәр язылган карточкалар, дәреслек (Хәйдәрова Р.З. Татар теле. 10 нчы сыйныф).   
Дәрес барышы
I. Оештыру
Исәнләшү. Уңай психологик халәт тудыру.  
Укытучы. Хәерле көн, укучылар! Әйдәгез, кунакларны сәламлик.
Укучылар.  Сезне күрүебезгә бик шатбыз!
Укытучы. Урыннарга дүртәр кеше утырыйк. Әйдәгез, җилкәдәш иптәшегезне сәламләгез.
Укучы. Исәнме, дустым! Кәефең ничек? Сине монда күрүемә бик шатмын.
 Укытучы. Каршы як иптәшең белән  кул биреп күреш. 
II. Белемнәрен  актуальләштерү
А) әңгәмә.
Укытучы. Минем сорауларыма җавап бирегез.
 Бүген атнаның кайсы көне, ничәнче число, ничәнче ел? Урамга карагыз әле, бүген көн нинди?
Посоветуй другу быть внимательным на уроке.  Скажи, что мы изучаем тему «Дружба».
Как скажете, что автором  стихотворения «Мокамай» является Хади Такташ.
Как ты скажешь о том, что хочешь иметь много друзей.
Ә) өй эшен тикшерү.   Timed-Pair-Share.                        
Укытучы. Укучылар, үткән дәрестә кайсы шагыйрьнең биографиясе белән танышкан  идек? И.Юзеев турында нәрсәләр белдегез икән?
(Сорау әйтелә һәм уйларга 20 секунд вакыт бирелә. Аннан соң һәр укучыга 1 минут бирелә. Ике укучы чиратлап җавап бирә.  1 нче төркемдәге 3 нче номерлы укучы шагыйрьнең биографиясен сөйли. 2 нче, 3 нче төркемнәргә  берәр сорау бирелә.)
 Ул нинди бүләкләргә  лаек булган кеше? И.Юзеев нинди жанрларда иҗат иткән?
III.	Уку мәсьәләсен кую. Single Round Robin. 
(Башта 20 секунд уйлыйлар.  Команданың дүрт кешесе дә чиратлап, бер тапкыр җавап бирә.) 
 «Дуслары булмаган кеше ярты гомер генә яши.»    Бу мәкаль нәрсә турында? Димәк, без нинди темага сөйләшүне дәвам итәбез?  
Укучылар. Дуслык турында.
Сүзлек эше.  Лексика. Tic-Tac-Toe.
Укытучы. Бүгенге дәресебез өчен кирәк булачак сүзләрне искә төшерик.
Өйрәнелгән тема буенча һәрберсенә берәр сүз язып, 9 карточка әзерләдем. Карточкаларны 3х3 итеп тездем. Һәркайсыгыз, мөстәкыйль рәвештә горизонталь, вертикаль һәм диагональ буенча шул сүзләрне кертеп, җөмләләр төзегез.
IV. Яңа темага кереш.
1. Укытучы. Укучылар, без сезнең белән бүген И.Юзеевның «Мин телим дусларга» дигән шигыре  белән танышырбыз.
 Дәрескә кирәк булачак сүзләрне исегезгә төшерегез.

Үпкә – обида
 Шик – подозрение 
Үтенеч – просьба
 Газаплы – мучительное 
Үкенеч – сожаление 
Ныклык – крепость, выдержка
 Кичерик – простим
Үтик – пройдём
 Телмәсен  йөрәкне – пусть не терзает сердце

2. Шигырь  өстендә  эш.
 Укытучы. Сезгә раслаулар тәкъдим ителә. Һәркайсыгызда – карточкалар. Шигырьне укыганчы, бу раслаулар белән килешү-килешмәвегезне  билгеләгез. «Укыганчы» баганасына  «+»,  «–» билгеләрен куегыз. 

Укыганчы 	            Раслаулар	Укыганнан соң	
	Ялгышларны кичермәскә кирәк		
	Тормышның ваклыгын җиңәргә кирәк		
	Үпкәне онытырга ярамый		
	Авырлыклардан  качарга   кирәк		
	Газаплар йөрәкне телмәсен		

3. Шигырьне уку. (Укытучы укый.)
Single Round Robin. 
Укытучы. Ә хәзер сез укыгыз, тәрҗемә итегез. Уйлау өчен 1 минут вакыт бирәм. Команданың дүрт кешесе дә чиратлап, бер тапкыр җавап бирә. 1 минут эчендә  укыйлар, тәрҗемә итәләр.
V. Ныгыту 
1. Эчтәлеген аңлауны тикшерү. 1 нче (2 нче, 3 нче) строфада сүз нәрсә турында бара?  (Сүз тәртибе турында әйтелеп үтелә.)
2. Укыганнан соң, раслауларны яңадан укыгыз,  фикерләрегезне карточкада билгеләгез. Кайсы фикер белән килешәсез, кайсы белән юк. Дәлилләгез. (Укучыларның  җавабы тыңлана.)
3. .Think-Write-Round Robin. 4 нче күнегү өстендә эш.
Укытучы. Әйе, дуслык – һәркемнең күңеленә якын сүз. Ә дуслыкны  саклап  калу өчен  нишләргә кирәк? Уйлау өчен 30 секунд вакыт бирәм. Уйлагач, җавапларны 1 минут эчендә дәфтәрдә языгыз. Аннан соң чират буенча җавапларны кәгазьдән укыйсыз, фикер алышасыз.
«Дуслыкны саклап калу өчен, ... ».

- кичерә белергә кирәк
-  кешене сизә белергә кирәк 
-кайгыны, бәхетсезлекне тоя белергә кирәк
- дустың турында уйлый белергә кирәк
- дусларга авырлык китерергә ярамый
- дусларда  борчу, күңелсезлек тудырырга ярамый
- дусның  кайгысын  уртаклашырга кирәк
- авыр чакта ярдәм итәргә кирәк
 дусларга битараф булырга ярамый 

4. Ситуатив күнегүләр өстендә эш.
Укытучы. Скажи, что ты желаешь другу ...
- светлых дней; 
- простить все обиды.
Скажи о том, что автор не желает друзьям  одиночества.
Дустыңның бүген туган көне. Аны котла..
Скажите пожелания учителям, родным и т.д.
5. Corners.
(Укытучы почмаклар игълан итә. Укучылар уйлый, аннан соң берәр почмакны сайлыйлар. Үзләренә пар табалар һәм сайлаган фикерне дәлиллиләр. Почмаклардан берәр кеше сайлана. Алар бер-берсенә аңлата.)
-	Дустым хыянәт итсә, мин аны кичермим.
-	Дустым хыянәт итсә, мин аны кичерәм.
6. Raft. Укытучы. Әйдәгез, нәтиҗә ясыйк. Нәрсә икән соң ул дуслык? Фикерләрегезне схемада күрсәтегез.. Сезгә 3 минут вакыт бирелә. Эшегезне яклагыз. 

игътибарлы була

авыр вакытта булыша

                                         

ялгышларны кичерә

хыянәт итми

                                                                      Чын дус

VI. Өй эше бирү
Укытучы. Әти-әниеңә, дустыңа, туганнарыңа теләкләр яз.
VII. Дәрескә нәтиҗә ясау
(Укучыларга билгеләр куела. Дәрескә карата   фикерләре тыңланыла.)