Кушма саннар
(Рус мәктәбенең рус төркемнәрендә татар теле дәресе. IV сыйныф)
Гөлназ НИЗАМИЕВА,
Казандагы 156 нчы урта мәктәпнең татар теле һәм әдәбияты укытучысы
Дәреснең технологик картасы
Укытучы	Низамиева Гөлназ Радик кызы	
Планлаштырылган нәтиҗәләр	Шәхескә кагылышлы: укуга җаваплы караш, үз мөмкинлекләреңне бәяләү;
Метапредмет:
танып-белү УУГ: санның төп билгеләрен аерып алу нигезендә кагыйдә формалаштыру, алган белем һәм күнекмәләрне куллана белү;
коммуникатив УУГ: үз фикереңне әйтә, дәлили  һәм яклый белү, парларда эшли белү, аңлаешлы сөйләм күнекмәләре булдыру, язма сөйләм күнекмәләрен үстерү;
Регулятив УУГ: уку мәсьәләсен куя белү, табу юлын планлаштыру, гамәлләрне таләп иткән вакытта башлау һәм тәмамлау, эшләгән эшнең сыйфатын һәм дәрәҗәсен билгеләү;
Предмет буенча: кушма саннарны телдән һәм язма сөйләмдә дөрес куллана белү	
Дәреснең тибы	Яңа белемнәрне формалаштыру	
Төп төшенчәләр	Сан, кушма сан	
Предметара бәйләнеш	Рус теле	
Эшне оештыру	Фронталь, төркемдә, парларда, индивидуаль	
Чыганаклар 	Дәреслек (Татар теле, 4 нче сыйныф Р.З.Хәйдәрова, Г.М. Әхмәтҗанова, Л.Ә.Гыйниятуллина), компьютер, презентация, лото карточкалары	
Дәрес этаплары	Укытучы эшчәнлеге	Укучы эшчәнлеге	Универсаль уку гамәлләре (УУГ)	
Оештыру-
мотивлаштыру (1-2 минут)	Уңай психологик халәт тудыра.
Исәнләшү.
− Әйдәгез бер-берегезгә елмаеп карыйк һәм хәерле эш сәгате телик!
− Рәхмәт, укучылар, утырыгыз!	Укучылар сәламлиләр, сөйләм эшчәнлегенә кушылалар.
− Хәерле көн мина!
Хәерле көн сиңа!
Хәерле көн сезгә!
Хәерле көн барыбызга да!	ШУУГ: ихтирам хисе тудыру, укытучыны, сыныфташларын  хөрмәт итү, әзерлеккә үзбәя бирү;
КУУГ: бер-берең белән хезмәттәшлек итү;
РУУГ: эш урынын оештыру	
Фонетик зарядка	Бирелгән татар авазларын әйттертә, шушы хәрефләргә башланган сүзләр таптырта.
Ә – әти, әни
Ө −өй, өч
Ү – үрдәк, үсә
Җ – җиләк, җәй
Ң – яңгыр, чаңгы
Һ – һәм, һәйкәл 
2 нче слайд	Авазларны башта пышылдап, аннан хор белән әйтәләр. 
Шушы авазларга башланган сүзләр уйлыйлар.	ШУУГ: башка фикерләргә дә хөрмәт белән карый белү;
ТБУУГ: үз эшчәнлегеңне контрольгә алу, биремне үтәүнең дөреслеген тикшерү;
РУУГ: укытучы ярдәме белән эшне планлаштырырга өйрәнү;
КУУГ: башкаларның, сөйләмен тыңлый һәм аңлый белү. 
ПУУГ: авазларның дөрес әйтелешен  камилләштерү;
	
Яңа белемнәрне формалаштыру	Сорауларга җавап эзләтә.
− Сезнең сыйныфта ничә укучы?
− Ничә кыз?
− Ничә малай?
− Атнада ничә көн бар?
− Бүген атнаның ничәнче көне?
− Елның ничәнче ае?
− Балалар, мин әле генә биргән сорауларга сез нинди сүзләр ярдәмендә җавап бирдегез?
− Димәк, без бүген дәрестә саннарны өйрәнүне дәвам итәрбез.
− Хәзер 10 га кадәр булган саннарны әйтеп чыгыгыз әле.
− Бу нинди саннар?

− Әйдәгез, аларның язылышларын карап китик.
− Хәзер алга таба санауны дәвам итеп карыйк әле, нәрсәгә игътбар итәрсез икән?
− Балалар, нинди аермалыкка игътибар иттегез?
− Сезнеңчә бу саннар язуда ничек язылырлар икән?
− Кушылып ясалгач, аларны ничек атарбыз?
− Рус телендәге саннар белән чагыштырып карасак, нәрсә әйтә алырбыз?
− Ә санавыбызны дәвам итеп карасак, нәрсә күрербез?

Нәтиҗә: Ун санына башланган саннар кушылып языла.
− Алар татар телендә ничәү?.

− Ә хәзер, әйдәгез, дәреслектәге кагыйдәне укыйбыз
(76 нчыбит, 1 нче  күнегү)	Сорауларга җавап бирәләр.
− Безнең сыйныфта 14 укчы.
− 5 кыз.
− 9 малай.
− Атнада 7 көн.

− Бүген атнаның 4 нче көне.
− Елның 2 нче ае.
−Саннар белән җавап бирдек.

− 1, 2, 3, 4, ...10.
3-4 нче слайдлар

− Болар - гади саннар.

− 11, 12, 13,... 19.
5-6 нчы слайдлар

− Бу саннар ике саннан ясалганнар.

(Төрле фикерләр яңгырый.)

− Кушма саннар.

− Рус телендә дә кушылып языла торган сүзләр бар. Алар ике саннан торсалар да, кушылып язылмыйлар.7 нче слайд
Нәтиҗә: Ун санына башланган саннар кушылып языла.
− Алар татар телендә бары тик - 9.
(Укучылар дәреслектәге кагыйдәне башта үзлектән, аннан хор белән укыйлар.)	ШУУГ: үзмаксат кую;
ТБУУГ: фактик мәгълүматларның төп билгеләрен аерып күрсәтә белү, тиешле мәгълүматны таба белү, белү-белмәү чикләрен таный белү;
КУУГ: мәгълүматны туплау өчен күмәк эш башкару, башкаларның сөйләмен тыңлау,аңлау;
РУУГ: хаталарны табып төзәтү, үз эшеңә нәтиҗә ясау.
ПУУГ: лексик берәмлекләрнең мәгънәсен дәрес аңлау	
Лексик-грамматик күнекмәләрне камилләштерү	Дәфтәргә число яздырта, матур язу күнегүләре үтәлә, дәреслектәге күнегүләрне эшләтә, «лото» карточкаларында эшләтә, сорауларга җавап яздырта.

1. Число язу
Тема: Кушма саннар.
Матур язу минуты.

2.  Дәреслек белән эш 
(2 нче күнегү, 76 нчы бит).

3. «Лото» уены.
Төркемнәргә «Лото» карточкалары тарата. 

Соңыннан экранда җавапларын бирә, тикшертә. 8-9 нчы слайдлар

Тикшерү:
− Укучылар, сез  биремне үтәгәндә нинди саннарны сыздыгыз? 
4. Сорауларга җавап язу.
− Укучылар, алга таба бирәчәк сорауларга җавапларны бүген өйрәнгән кагыйдәгә нигезләнеп языгыз.
- Безнең сыйныфта ничә парта?
− 10 + 5 = ?
− Бер елда ничә ай?
−14 – 3 =? 

− Хәзер шушы җавапларны тикшерү өчен дәфтәрләрегезне алыштырыгыз һәм иптәшегез җавапларын бәяләгез.	Күнегүләрне эшлиләр, лексик берәмлекләрне бирелгән ситуацияләрдән чыгып кулланалар, таратылган карточкаларда төркемләп эшлиләр, индивидуаль рәветә җөмләләр төзиләр, сорауларга җавапларны язып баралар, ахырдан бер-берсенең дәфтәрләрен алмашып иптәшенең эшенә бәя бирәләр.
1.
Ү к ү  Ү к ү 
Җиде кат үлчә, бер кат кис.
2. Һәр кеше үзлегеннән, бирелгән сүзләрне кулланып, 4 җөмлә төзи.

3. Укучылар укытучы әйткән саннарны карточкаларыннан табып сызып баралар.

Экранда күрсәтелгән дөрес җавапларга карап үз эшләрен тикшерәләр.

− Кушма саннарны.

4. Укучылар дәфтәрләренә җавапларны язып баралар.

− Ундүрт, унбиш, унике, унбер.

(Укучылар бер-берсе белән дәфтәрләрен алышып тикшерәләр, иптәшләренә бәя бирәләр.)	ТБУУГ: дәреслек белән эш итә белү, тиешле мәгълүматны дәреслектән таба белү;
ШУУГ: татар телен өйрәнүгә кызыксыну, омтылыш уяту, фикерләү сәләтен үстерү, башкаларга бәя бирүенә, үз-үзен тәрбияләвенә ирешү;
РУУГ: эшчәнлекне планлаштыра, үз алдыңа максат куя белү, нәтиҗә ясый, үзләштерелгән белемнәрне куллана белү;
КУУГ: төркемдә эшләгәндә үз фикереңне җиткерә, башкаларны тыңный белү, үзара килешә белү, эңгәмәдә катанаша белү;
Предмет: кушма саннарны таба белү, аера белү, аларны телдән һәм язма сөйләмдә куллана белү	
Диалогик сөйләм күнекмәләрен камилләштерү	Килеп чыккан саннарны кулланып, парлар белән «Кибеттә» темасына диалог төзетә	Диалог төзиләр (парларда эшлиләр).
Бер-берсен бәялиләр, уңышлысын сайлыйлар.	ТБУУГ: сөйләм берәмлекләрен логик тәртипкә салу, тема буенча бирелгән сүзләрне кулланып диалог төзи белү;
ШУУГ: иптәшләре белән хезмәттәшлек итү күнекмәләрен формалаштыру;
КУУГ: үз фикереңне телдән җиткерә белү, тыңлый һәм аңлый белү;
РУУГ: укытучының күрсәтмәләрен аңлап үти белү.
Предмет: тема буенча диалог төзи белү	
Рефлексия	Дәрес, дәрестә туган авырлыклар турында сорый, дәрескә нәтиҗә ясый, укучыларның эшенә бәя бирә.
Өй эшен аңлата.
− Әйдәгез, хәзер дәрескә нәтиҗә ясыйк. 
Без бүген дәрестә нәрсә турында өйрәндек?
Кушма саннарны тормышта кулланабызмы?
Сез нинди сорауларга төгәл һәм тулы җавап бирдегез? Ә кайсы сораулар авырлык тудырды?
− Хәзер алдыгызда яткан конверттан түгәрәкләр алыгыз һәм бүгенге дәрестәге үзегезнең эшегезне  бәяләгез:
• яшел түгәрәк – дәрес ошады, мин барысын да аңладым;
• сары – дәрес ошады, ләкин бераз аңлап бетермәдем;
• кызыл – мин дәрестә бернәрсә дә аңламадым.
Өй эше:
1) 76 нче бит, 3 нче күнегү;
2) күнегүдә кулланылган кушма саннар белән сүзтезмәләр төзү;
3) «Минем гаиләм» темасына кушма саннарны кертеп хикәя төзергә	Үз фикерләрен әйтәләр, өй эшен язып алалар, сораулар бирәләр	ШУУГ: үз уңыш-уңышсызлыкларны ачыклый белү;
РУУГ: билгеләнгән критерийларга таянып, эш сыйфатына бәя бирә белү, укудагы уңышларның, уңышсызлыкларның сәбәбен аңлый, анализлый белү, уку эшчәнлегенең нәтиҗәләрен контрольгә ала белү.
КУУГ: башланган фикерне тыңлый белү