«Әйләнә-тирә дөнья» фәненнән йомгаклау-тикшерү тестлары 
(III сыйныф)
Резеда САФИНА,
Әтнә районы Күәм урта мәктәбенең I квалификация категорияле башлангыч сыйныфлар укытучысы
Максат.  «Глобус», «Карта», «Җисем», «Матдә, кисәкчәләр», «Су», «Һава», «Файдалы казылмалар», «Туфрак», «Табигый бергәлекләр», «Үткәнгә сәяхәт» темалары буенча алган белемнәрен тикшерү.
I рәт.
1. Җир шарын ике ярымшарга бүлә торган сызык ничек атала?
а)  меридиан;         ә) параллель;               б) экватор.
2. Җир йөзендә ничә материк һәм ничә океан бар?
а) алты материк һәм  биш океан; ә) биш  материк һәм алты  океан; 
3.  Иң зур материк – ...
а) Австралия;       ә) Евразия;            б) Төньяк  Америка.
4. Горизонт якларын билгеләү өчен кулланыла торган прибор  –  ...
5. Саналган предметларның кайсысы – җисем, кайсысы  матдә икәнен уклар ярдәмендә күрсәт: кояш, шар, су, боз, пластмасса. 
Җисем: ...                                                         Матдә: ...
6. Туры килгән графада «+» тамгасы куй.
Матдәләр	Каты	Сыек	Газсыман	
Таш				
Бензин				
Азот				

7.  «+» тамгасы белән суның халәтен билгелә.
	Каты	Сыек	Газсыман	
Боз				
Томан				
Кар бөртеге				

8. Дөрес үзлекләрне билгелә. 
Боз – ...
а) уалучан;   
ә) төсе һәм исе бар; 
б) төссез һәм үтә күренмәле;  
в) суда бата; г) суда батмый.
9. Нәрсә ул һава?
а) азот, кислород һәм углекислый газлар катнашмасы; 
ә) кислород, су, болыт, тузан, углекислый газдан тора торган матдә.
10. Ни өчен үсемлекләр кар астында үлми?
а) һава җылыны яхшы үткәрә; ә) һава җылыны начар үткәрә.
11. Җилнең көчен билгеләү өчен кулланыла торган прибор – ...
а) термометр;   ә) флюгер;  б) анемометр.
12. Файдалы казылмаларның иң ныгы – ...
а) балчык;  		ә) гранит; 		б) торф.
13. Гранит җимерелгәндә нәрсә, барлыкка килә?
а) известьташ; 	ә) торф;		 б) ком.
14. Пыяланы нинди файдалы казылмадан ясыйлар?
а) балчыктан;  	ә) комнан; 		б) известьташтан.
15. Туфрак составына нәрсәләр керә?
16. Урманны ни өчен табигый бергәлек дип атыйлар?
а) урманда төрле үсемлекләр янәшә үскәнгә; 
ә) урмандагы барча тереклек ияләре үзара бәйләнештә яшәгәнгә; 
б) урманда күп төрле хайваннар яши.
17. Кайсы кошларның тормышы сулыклар белән бәйләнгән?
а) сиртмәкойрык, тартар, карчыга;  
ә) челән, үрдәк, каз;  
б) аккош, ябалак, чыпчык.
18 . Уклар ярдәмендә тоташтыр:
Болын		Ул – табигый торф фабрикасы	
Кыр		Анда кыргый үләнчел үсемлекләр үсә	
Сазлык		Анда агач материаллары җитештерәләр	
Урман		Анда игүле үсемлекләр үсә	

19. Дөрес туклану чылбырын тап.
а) бодай – бөркет – елан – тычкан;  
ә) бөркет – тычкан – бодай – елан; 
б) бодай – тычкан – елан – бөркет.
20.  Ярослав  Мудрый кайсы шәһәргә нигез салган?
а) Суздаль;  	ә) Ярославль;  	б) Кострома. 
II рәт.
1. Параллельләр һәм меридианнарны  Җир өслегендә күрергә мөмкинме?
ә) әйе;   		б) юк;  		в) белмим.
2. Дөрес җавапларны тоташтыр. Глобуста төсләр белән бирелә:
Коры җир		Куе зәңгәр, зәңгәр	
		Коңгырт, яшел, сары	
Су		Кызыл, кара, алсу	

3. Горизонт якларын билгеләү өчен кулланыла торган прибор – ...  
4. Саналган предметларның кайсысы – җисем, кайсысы  матдә икәнен уклар ярдәмендә күрсәт: машина, углекислый газ, ручка, Кояш.
          Җисем: ...                              Матдә: ...
5. Туры килгән графада «+»  тамгасы куй.
Матдәләр	Каты	Сыек	Газсыман	
Сөт тамчысы				
Пар				
Тимерчыбык кисәге				

6. «+» тамгасы белән суның халәтен билгелә.
	Каты	Сыек	Газсыман	
Томан				
Боз сөңгесе				
Яңгыр				

7. Дөрес үзлекләрне билгелә. 
Су пары – ...
а) үтә күренмәле төссез исле газ; 
ә) үтә күренмәле төссез һәм иссез газ.
         8. Сулаганда, без һавадагы кайсы газны «йотабыз»?
а) углекислый газ; 
ә) кислород;  
б) азот.
9. Һаваның Җир өслеге буйлап хәрәкәте ничек атала? 
а) җил;  	ә) атмосфера;   	б) һава торышы.
10. Җилнең юнәлешен билгеләү өчен кулланыла торган прибор – ...
а) термометр;  	ә) флюгер; 		б) анемометр.
11. Бик көчле җил ничек атала?
а) уртача;  		ә) бриз;  		б) давыл.
12. Шахталарда табалар: ...
а) ташкүмер; 	ә) ком; 		б) нефть.
13. Боларның кайсысы сыек файдалы казылма?
а) табигый  газ;  	ә) торф; 		б) нефть.
14. Туфрак составына нәрсәләр керә?
____________________________________________________________ 
15. Урманда үсемлекләр берничә ярус ясап үсәләр: ...
а) югарыда – мүкләр һәм лишайниклар, уртада – агачлар, аста – куаклар; 
ә) югарыда – агачлар, уртада – куаклар, аста – үләннәр, мүкләр, лишайниклар;
б) югарыда – агачлар, уртада – үләннәр, аста – куаклар.
16. Ясалма сулыкларга керә:  ...
а) елга, диңгез, океан;  
ә) сусаклагыч, буа,  канал; 
б) инеш, күл, сазлык.
17. Кайсы хайваннар балаларын тудыралар һәм имезәләр?
а) җәнлекләр;  		ә) кошлар; 		б) балыклар.
18. Бу шәһәрләрнең кайсысы «Алтын капка»лы?
а) Владимир; 		ә) Ярославль; 	б) Ростов.
19. Уклар ярдәмендә тоташтыр:
Урман		Ул – табигый торф фабрикасы	
Кыр		Анда кыргый үләнчел үсемлекләр үсә	
Сазлык		Анда агач материаллары җитештерәләр	
Болын		Анда игүле үсемлекләр үсә	

20. Нәрсә ул һава?
а) азот, кислород һәм углекислый газлар катнашмасы; 
ә) кислород, су, болыт, тузан, углекислый газдан тора торган матдә.