Итагатьле мәче (Разил Вәлиев тәрҗемәсендәге литва халык әкияте)
(Татар төркеме. II сыйныф)
Алия ГАРИПОВА,
Казандагы 177 нче мәктәпнең I квалификация категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысы

Максат:
1) диалогик һәм монологик сөйләм телен үстерү;
2) мөстәкыйль фикерләргә өйрәтү;
3) әдәплелек сыйфатлары турында сөйләшүне дәвам итү.
Җиһазлау: интерактив такта; мәче, чыпчык уенчыклары, магнитофон.
Дәрес барышы
I. Оештыру
− Укучылар! Безнең өйдә нинди хайваннар яши? Кайсы хайванны сез үзегезнең өегездә яшәтергә теләр идегез? Хәзер мин укыячак табышмакның җавабын тапсагыз, бу хайванның нәрсә икәнен белерсез.
Нинди аучы коралсыз
Җәнлек аулый төн буе.
Аннан мыегын селкетеп
Йоклап ята көн буе. (Песи)
− Сез үзегезнең песиегезнең булуын теләр идегезме? Сезнең арагызда да песиләре булган кешеләр бардыр әле. Әйдәгез әле, укучылар, песиләрегезнең кушаматларын атап  чыгыгыз әле. (Ак песи, Мырау батыр, Мырауҗан, Мыраубикә һ.б.)
− «Мырау батыр» исемле балалар спектакле булды. Караучы укучылар булдымы?
− Песиләрне яратмаган бала юк инде. Җир шарында яшәүче халыклар песиләр турында төрле әкиятләр язганнар. Без сезнең белән Литва халык әкияте белән танышырбыз. Әкият «Итагатьле мәче» дип атала. Без әкиятне сәнгатьле итеп, рольләргә бүлеп укырбыз, кешеләргә генә хас булган матур сыйфатлар турында сөйләшербез. Яңа сүзләр белән танышырбыз.
II .Төп өлеш
1.Сүзлек өстендә эш.
2. Рәсемдә сүз нәрсә турында барырга тиеш?
3. Текст белән танышу.
4. Гөжләп уку.
Сораулар:
♦	Чыпчык малае ишегалдына ни өчен очып төшкән?
♦	Мәче бу вакыт нишли?
♦	Мәченең сүзләрен укып күрсәтегез.
♦	Мәче тырнагыннан качу өчен чыпчык нәрсә уйлап чыгара?
♦	Ул үзе өчен нинди нәтиҗә ясаган?
Физкультминут (Сәнифә Рангулова башкаруында «Җирән песи» җыры яңгырый)
− Чылбырлап уку (һәр укучы −  1 җөмлә).
− Рольләрдә уку (тавышны, характерны күрсәтеп).
− Өлешләргә бүлеп эчтәлеген сөйләү.
− Рольльрдә уйнау.
Сораулар:
♦	Мәчеләр ни өчен кешеләр кебек ашаганчы түгел, ашаганнан соң гына юыналар икән? (Балалар җавабы.)
♦	Ә бу мәче итагатьлеме соң? (Юк.)
♦	Ә ни өчен итагатьле түгел? (Кешеләр шикелле ашаганчы түгел, ашаганнан соң гына юына.)
♦	Ә кешеләргә итагатьле булу өчен нишләргә кирәк? (Олыларга ярдәм итәргә, кулны юарга; исәнләшү, хәерле көн һәм хәерле кич теләү һ.б)
− Уйлап карыйк әле: а) мәче, чыпчыкны тотканнан соң, нәрсәләр уйлый икән? б) мәче, чыпчык бодай ашаганны карап торганда, нәрсәләр уйлый? Песиләр турында тагын нәрсәләр беләсез? (Балалар җавабы.)
− Укучылар! Песи безнең холыксыз хайван түгел, ул безгә һәрвакыт уңышлар гына тели, барыгызга да яхшы укырга насыйп итсен.
− Сезнең песиләр белән бәйле «сынамыш»лар ишеткәнегез бармы?
− Песи битен юса, кунак килә.
− Кара песи юлны бүлсә, юлыбыз уңмый.
− Мәче су эчсә, суыта.
III. Йомгаклау
− Без бүген сезнең белән нәрсәләр турында сөйләштек? 
− Нәрсәләр белдек?
− Без бүген нинди әкият турында сөйләштек?
− Нинди халык әкияте? 
− Бу әкият аша халык нәрсә әйтергә теләгән?
− Әкияттән нинди сабак алабыз? (Явыз кешеләрне хәйләли белергә.)
Билгеләр кую.
Өйгә эш бирү: Әкиятне сәнгатьле укырга, песиләр турында күбрәк белергә.