БДИ – 2015
Мәктәптә – ресурс үзәге
Таһир СӘМИГУЛЛИН,
Арча районы Яңа Кенәр урта мәктәбенең югары квалификация категорияле физика укытучысы

Безнең Яңа Кенәр урта мәктәбе базасында 2012 елдан бирле ресурс үзәге эшли. 
Әлеге үзәкнең максаты – үзебезнең һәм  якын-тирәдәге мәктәпләрдән килгән чыгарылыш сыйныф укучыларын бердәм дәүләт имтиханнарына әзерләү һәм аларның киләчәктә дә үзләре сайлаган уку йортларында яхшы укуларына ирешү.
Ресурс үзәге укучыларны математика, рус теле, физика һәм биология фәннәреннән БДИга әзерли. Анда дүшәмбе көнне – математикадан, сишәмбедә – рус теленнән, чәршәмбе көнне – биологиядән, һәр җомгадан исә физикадан дәресләр үтә.
Безнең мәктәптә 2007 елдан башлап физика һәм математика, ә 2013 елдан химия, биология фәннәре тирәнтен укытыла.

Математикадан БДИ нәтиҗәләре
	Укучылар саны	Уртача баллар	Югары балл (80≥) 	Исем, фамилиясе	
Еллар		мәктәп 	район	Татарстанда	РФда			
2012	35	50	51,9	48,6	44,6	–	–	
2013	33	60,5	60,7	56,6	48,7	–	–	
2014	45	 52,2	46,4	48,4	39,6	– 	–	

Район күрсәткечләре белән чагыштырсак, математикадан уртача БДИ күрсәткечләре арасындагы аерма елдан-ел уңай якка таба үзгәрә бара. Республика белән чагыштырганда күрсәткечләр стабиль, ә Россиянекенә караганда күрсәткечләр югарырак. Ел саен чыгарылыш сыйныфлары белән төрле укытучылар эшләгәнен исәпкә алсак, димәк, аларның квалификациясе артканнан-арта бара. Бу – уңай күренеш.

Рус теленнән БДИ нәтиҗәләре
	Укучы
лар саны	Уртача баллар	югары балл (80≥)	Исем, фамилия	
Еллар		мәктәп	район	ТР	РФ			
2012	35	61	64,5	64,3	61,1	92	Илназ Фазлыйәхмәтов  	
2013	33	69,9	71,2	67,3	63,4	87	Алинә Шәрипова 	
2014	45	56,6	63,5	65,8	63,9	90	Энҗе Хәбибуллина 	

Район күрсәткечләре белән чагыштырганда алга китеш юк кебек, тик һәр елны БДИны бик югары баллга бирүчеләр бар. Ел саен чыгарылыш сыйныфлары белән төрле укытучылар эшләгәнен исәпкә алсак, димәк, безнең рус теле укытучылары да сәләтле укучылар белән эшли белә.

Биологиядән БДИ нәтиҗәләре
	Укучы
лар саны	Уртача баллар	югары балл (80≥) 	Исем, фамилия	
Еллар		мәктәп	район	ТР	РФ			
2012	8	52	61,2	56,6	54	– 	–	
2013	11	61,5	62	65,7	59,5	 80
 96	Алмаз Салихов,  Миләүшә Фәтхрахманова	
2014	9	50,3	57,5	50,7	59	–	– 	

Биологиядән БДИ нәтиҗәләре район, республика һәм Россиянекеннән түбән, тик 2013 елда БДИны бик югары балга бирүчеләр булды. Димәк, укытучы сәләтле укучылар белән эшли белә. Барлык укучылар белән дә системалы эшләү осталыгын арттырасы бар.

Физикадан БДИ нәтиҗәләре
Еллар	Укучылар саны	Уртача баллар	югары балл (80≥)               	Исем, фамилиясе	
		мәктәп	район	ТР	РФ			
2012	9	54,1	52,9	47,9	46,7	90	Булат Фәтхрахманов 	
2013	5	71	54,7	59	53,5	 92
 90	Чулпан Әхмәтгалиева,
Ләлә Галәветдинова 	
2014	12	42	47,7	47,7	45,7	–	–	

Физикадан БДИ нәтиҗәләре 2012–2013 елларда район, республика һәм Россиянекеннән шактый югары булды, тик 2013 елны БДИ бирүчеләр үзләрен күрсәтә алмады. Уртача балл түбән булуның төп сәбәбе – укучылар физикадан имтиханны предметны белгәнгә түгел, ә бәлки теге яки бу уку йортына кергәндә кирәк булганга сайлый башладылар.
Бездәге ресурс үзәк укытучылары түбәндәге юнәлешләрне исәпкә алып эшли:
• бланк тутыруда ялгышларга анализ ясау;
• гади биремнәрне эшләгәндә булган хаталарга анализ ясау;
• үрнәк вариант ярдәмендә имтихан эшләү тактикасын өйрәнү;
• катлаулы биремнәрне эшләргә өйрәтү;
• программа материалын кабатлау;
• ай саен БДИ тестлары эшләтү, аларга анализ ясау;
• тест нәтиҗәләренә нигезләнеп, укучыларга өстәмә эшләр бирү.
Һәр укучының имтихан бирә торган фәннән аерым дәфтәре бар. Алар бу дәфтәрләргә консультация вакытында үзләренә кирәкле информацияне язалар, мөстәкыйль һәм өстәмә эшләр эшлиләр. 
Ай саен, укучыларның белемен тикшерү өчен, сынау имтиханы уздырыла. Аның нәтиҗәләре белән без балаларның үзләрен генә түгел, әти-әниләрен дә таныштырып барабыз. Бу нәтиҗәләр һәр фәннең сыйныф бүлмәсендә эленеп тора. Боларның барысы да яхшы уку өчен стимул булып тора.
Якын-тирә мәктәпләрдән килеп, ресурс үзәктә өстәмә белем алган укучылар да Яңа Кенәр мәктәбе мөгаллимнәренең укыту сыйфатыннан канәгать. Яңа укытучыдан ниндидер яңа информация ишетү – алар өчен уңай күренеш.
Физикадан мәсьәләләрне оста чишә белү өчен физик күренешләрне яхшы белергә кирәк. Шуңа күрә мин консультацияләр вакытында укучыларга тестлар чиштереп утырмыйм, аларны чишәр өчен башта белем кирәк. 
Эш тәртибе болайрак куелган:
• VII сыйныф программасы алына һәм андагы барлык төп физик күренешләр кабатлана (тактада кыскача аңлатыла, тәҗрибәләр кабаттан күрсәтелә, электрон варианты бирелә). Теория буенча зачет алына. Аннары шуларга карата башта – җиңел, аннары катлаулырак мәсьәләләр чишелә: ике мәсьәлә – тактада чишелә, ә өченчесе үзләренә тәкъдим ителә. Аннары бу мәсьәлә минем тарафтан тактада аңлатыла, укучылар үз чишелешләрен тактада язылган белән чагыштыралар.
• VIII–X сыйныф программалары да нәкъ шулай кабатлана.
• Аеруча катлаулы мәсьәләләрне чишүне өйрәтү. Теләсә нинди мәсьәләне чишү 2 генә пункттан тора: а) мәсьәләне математик формада язу; ә) килеп чыккан тигезләмәләр системасын чишү.
Беренче пункт укучыларда җитди кыенлык тудыра, шуңа күрә аларга башта гомуми план тәкъдим итәм:
1. Текстка анализ ясау: физик күренешне ачыклау.
2. Рәсем яки схема сызу.
3. Бирелешен язу.
4. Һәр очрак өчен формулаларны, тигезләнеш шартларын язу.
5. Килеп чыккан тигезләмәләр системасына анализ ясау. 
6. Әлеге тигезләмәләр системасын чишү.
Интернетта һәр бүлек өчен мәсьәләләр чишүнең алгоритмнары бирелгән. Теләгән һәр укучы бу алгоритмнарны үз дәфтәренә күчереп ала.
«Решу ЕГЭ-физика» сайтында бик күп вариантлар бар. Укучылар андагы вариантларны башта үзләре чишә һәм шунда ук нәтиҗәне һәм ялгышларны күрә. Темаларны узып бетергәч, без шул сайттагы күнегүләрне эшлибез һәм анализлыйбыз.