Фигыль формалары
(Рус төркеме. V сыйныф)
Гөлия ЛОТФУЛЛИНА,
Түбән Камадагы 10 нчы урта мәктәпнең I квалификация категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысы

Максат:
1) фигыль формаларын өйрәнүне дәвам итү, өйрәнелгән фигыль формаларын сөйләмдә куллану;
2) булышырга, ярдәм итәргә теләк белдерү формасын өйрәнү;
3) дуслык һәм бергә эшләү теләге тәрбияләү.
Җиһазлау һәм материал: дәреслек, компьютер, медиапроектор, карточкалар.
Дәрес барышы:
I. Оештыру моменты.
1. Уңай психологик халәт булдыру.
Менә сиңа уң кулым, 
Менә сиңа сул кулым. 
Уң кулым, сул кулым,
Менә сиңа куш кулым.
– Исәнме, дустым!
– Сәлам, сыйныфташым!
2. Аудирование.
http://tol.edu.tatar.ru/index.php?/lesson/view/6#section-1		
3. Өй эшен тикшерү (55 нче бит, 6 нчы күнегү)
– Сәгать 12гә билгеләнгән очрашуга барып, иптәшегез белән сөйләшегез. (Очрашу вакыты алдагы дәрестә билгеләнә һәм берничә дәрес дәвам итә) (2 минут)	Клок баддис
Таймд пэа шэа	
II. Уку мәсьәләсен кую (1 нче слайд).

Татар халык мәкальләре
• Бергә эшлә, бергә аша.
• Кем эшләми, шул ашамый.
• Калган эшкә кар ява.
• Эш беткәч уйнарга ярый.
• Эш эшкә өйрәтә.
• Аз сөйлә, күп эшлә.
– Укучылар, бу мәкальләрне укыгыз һәм әйтегез: без бүген нәрсә турында сөйләшербез икән? (Эш, фигыль, бергә эшләү, фигыль формалары...) 
– Искә төшерегез әле, сез нинди фигыль формаларын беләсез? 1 нче номерлы укучы җавап яза һәм түгәрәк буенча битне җибәрә. (1 нче өстәлдән 3 нче номерлы укучы җавап бирә.)	Раунд тейбл	
– Иптәшеңә рәсемдәге эшләрне эшләргә куш. (Вели, приказывай делать домашние дела.) 2 нче слайд 
Һәр укучы берәр фигыль әйтә, сүзләр кабатламыйча түгәрәк буенча берничә тапкыр дәвам итә. (Аш пешер, кер ю...)	Континиус раунд робин	
III. Уку мәсьәләсен чишү (3 нче слайд).
• Кем? Кемгә? Нишләргә? Нишлим?
• Мин әнигә идән юарга булышам.
• булыша
• ярдәм итә
• Син әнигә идән юарга булышасың.
• Мин әтигә машина юарга булышам.
• Мин әнигә идән юарга булыштым.
• Катя, син әнигә идән юарга булыш әле.
– Тиздән әниләр бәйрәме. Таблицага карап әйтегез әле, сез әниегезгә ничек булышасыз? Фигыльләр нинди формада? (Инфинитивта.)
– Инфинитивтан соң нинди сүзләр бар? (Ярдәм итәм, булышам.) Бу нинди сүзләр? (Синонимнар.) 
– Мин сүзе урынына башка сүз куеп укыгыз. Әнигә сүзе урынына башка сүз куегыз. Башка фигыль куеп укыгыз. Үткән заман формасына куегыз. Нәрсә үзгәрә? (Соңгы сүз генә үзгәрә, зат-сан белән төрләнә.)
– Үзең ярдәм сорасаң, җөмлә ничек үзгәрә? (Әле сүзе кушыла.)		
III. Дәфтәрдә эш (1–2 укучы эшне укый).		
Физкультминут.
– Сезнең партада фигыльләр язылган карточкалар бар. Бер карточка алыгыз, укыгыз һәм стенада язылган фигыль формасы янына барыгыз.
1. Карточкада: диктант яз, бәрәңге әрче, дәрес әзерлә, мисал чиште, идән юды, табын әзерләде, бүлмә җыештыра, савыт-саба юа, гөлләргә су сибә, кер үтүкләргә, тузан суыртырга, тузан сөртә, аш пешер, ашамлыклар сатып алырга, кибеткә бара.
2. Стенада: боерык фигыль, хәзерге заман хикәя фигыль, билгеле үткән заман хикәя фигыль, билгесез үткән заман хикәя фигыль, инфинитив.	Конэрс	
IV. Белем һәм күнекмәләрне ныгыту.
– Балалар, сәгать ничә?
– Димәк, сәгать кичке биш булгач, әти-әни эштән кайта. Сез өйдә апагыз, абыегыз яки сеңлегез белән әниегезгә булышырга планлаштырасыз. Кара-каршы сөйләшегез, диалог төзегез һәм языгыз (2 укучы бер биттә эшли).	Релли тейбл	
Ял минуты.«Кем тизрәк?» уены.
Укучылар музыкага сыйныф буйлап йөриләр, музыка беткәч, бирем буенча төркемгә берләшәләр.
Биремнәр:
1) Хәзерге заман хикәя фигыль кушымчаларының ничә фонетик варианты бар? (4: -а/-ә, -ый/-и)
2) Үткән заман хикәя фигыль кушымчаларының ничә фонетик варианты бар? (8: -ды/-де, -ты-те; -ган/-гән, -кан/-кән)
3) Булышмадылар сүзендә ничә иҗек? (5: бу-лыш-ма-ды-лар)	Микс-фриз-груп	
Үзбәя. 
– Кем дәрестә барлык биремнәрне дә үтәде, яшел карточка күтәрә.
– Кем биремнәрне иптәшләре ярдәмендә үтәде, сары карточка күтәрә.
– Кем бу дәресне аңламады, кызыл карточканы күтәрә.
Рефлексия.
– Без бүген нәрсә турында сөйләштек? Дәрестә нәрсәләр өйрәндек, нишләдек? Димәк, үзебез өчен нинди нәтиҗә ясыйбыз? (Әти-әнигә өйдә булышырга кирәк.)
Өй эше.
– Иптәшеңә өйдә әнисенә ярдәм итәргә киңәшләр бир.