“Каз өмәсе”
Айгөл Котдусова, 
Арчадагы 9 нчы “Шатлык” балалар бакчасының татар теле тәрбиячесе
Максат. Балаларны татар халкының милли бәйрәме – каз өмәсе белән таныштыру; аларда халкыбызның гореф-гадәтләренә, йолаларына хөрмәт, ихтирам тәрбияләү.
Авыл ишегалды күренеше. ”Каз өмәсе” җыры яңгырый. Балалар бергәләшеп кереп барганда, каршыга малай белән кыз чыга.
Кара-каршы әйтешү:
– Дуслар кая барасыз?
– Әбиләргә барабыз.
– Анда нигә барасыз?
– Канат сыдырырга барабыз.
–  Әби сезгә ни дияр?
– Рәхмәт, сабыйларым, дияр.
– Әби сезгә ни бирер?
– Тәмле күчтәнәч бирер.
– Аны кая куярсыз?
– Бергәләшеп ашарбыз.
– Без дә барыйк әле?
– Әйдәгез!
(Балалар бергәләшеп әбинең йорты янына киләләр. Әби аларны каршы ала.)
Балалар. Исәнме, әбекәй!
Әби. Бик исән, акыллыларым. Әйбәт кенә килеп җиттегезме? Мин сезне көттем, барыгызны да сагындым.
1 нче бала. Без дә, әбием, сине бик сагындык, күчтәнәчләр алып килдек.
2 нче бала. Әнием зәңгәр мәтрүшкә, бал җибәрде.
3 нче бала. Ә мин бавырсак алып килдем. Тәмләп чәй эчәрбез.
Әби. Рәхмәт сезгә, балалар, әниләрегезгә дә миннән күп рәхмәт әйтерсез. Балалар, каз өмәсе сезне көтә, түргә үтегез.
4 нче бала. Әбекәй, ә апалар кайда соң?
Әби. Апаларыгыз, казларны йолкып, су буена юарга алып төшеп китте, ә сезгә, нәниләрем, канат-каурыйларны сыдыру эшен калдырдылар. Хәзер мин сезне канат-каурый сыдыру эшенә өйрәтермен. (Канат сыдырып күрсәтә. Кызлар утырышалар, әбидән карап, канат сыдыра башлыйлар. Әби салмак кына көй астында балаларга сөйли.)
Әби. Казлар ул, балалар, иң затлы кошлардан санала. Каздан пешерелгән ризыклар табын күрке булып тора. Ә менә күпереп торган каз мендәрен башка бернинди мендәр дә алмаштыра алмый. Шуңа күрә, балалар, каурыйларны тырышып сыдырыгыз, мендәрләребез йомшак булсын.
5 нче бала. Әбекәй, бераз ял итеп алыйк әле.
6 нчы бала. Әбекәй, ”Йомшак бас” уенын беләсеңме? Уйнап күрсәтикме?
Әби. Мин андый уенны хәтерләмим. Әйдәгез, балалар, уйнап күрсәтегез әле.
(Балалар түгәрәкләнеп басалар, алып баручы бала уртага чыгып җырлый.) 
Алып баручы.
Дус-ишләрең арасыннан
Берсен сайлап ал әле, 
Тезләреңә ипле булыр –
Мендәреңне сал әле.
(Алып баручы бизәкле тышлы кечкенә мендәрне бер иптәше каршына  куя һәм, мендәргә тезләнеп, аңа кулын бирә. Ул бала алып баручы тирәли әйләнә, башкалар кул чабып торалар.)
Әби. Рәхмәт, балалар! Бик матур уйнадыгыз! Хәзер эшне дәвам итсәк тә була. Апаларыгыз казларны юып менгәнче, эшне төгәлләп куярга кирәк.
7 нче кыз. Әби, элек каз канатын карага манып, каләм итеп язганнар, диләр. Шул дөресме?
Әби. Бик дөрес, акыллыларым. Каз канатыннан каләм генә түгел, май канаты да ясап була. Менә карагыз әле нинди май канатлары әзерләп куйдым. (Алып күрсәтә.) Аның белән коймак, кыстыбый майларга бик уңайлы. Балалар, сез әниләрегезгә тәмле кыстыбый, өчпочмаклар пешерергә булышасызмы? Ягез әле, сөйләп күрсәтегез! (2 бала шигырь сөйли.)
Әби. Булдырдыгыз!
8 нче бала. Әбекәй, ни өчен апалар, су буена төшкәндә, каз каурыйларын юл буена сибәләр?
Әби. Киләсе елга бу сукмакта казлар тагын да күбрәк булсын өчен, бәбкәм. Балалар, арып киткәнсездер, әллә уйнап алабызмы?
Балалар. Уйныйбыз, әбекәй, уйныйбыз!
1 нче бала. ”Чума үрдәк, чума каз”ны уйныйк әле?!
(Бер бала, санамыш әйтеп, түгәрәк уртасында торачак баланы билгели.)
Бала.
Әке, бәке, кыек сәке, эремчек, 
Син торып тор. Энем, чык!
(Балалар “Чума үрдәк, чума каз” уенын уйныйлар.)
Чума үрдәк, чума каз,
Чума үрдәк, чума каз.
Тирән күлне ярата шул, ярата,
Тирән күлне ярата шул, ярата.
Айгөл үзенә иптәш эзли,
Айгөл үзенә иптәш эзли.
Белмим кемне ярата шул, ярата.
Белмим кемне ярата шул, ярата.
Ул Кәримне ярата шул, ярата.
Әби. Балалар, сез җыр-биюгә дә бик оста икәнсез. Җырлап эшләгәч, каурыйларны сыдырып бетергәнебезне сизми дә калганбыз. Хәзер эш урыннарын тәртипкә китерсәк тә була. Каз канатлары безгә өебезне ялт иттерергә ярдәм итәр. (Әби балаларга каз канатлары өләшә, ике кыз ”Каз канаты” биюен башкара, калганнар кушылып җырлый.)
2 нче бала. Дусларым, әбекәйнең бәлеше пешеп җиткән, ахрысы. Тәмле бәлеш исе килә...
(Әби бәлеш алып чыга.)
3 нче бала.
Хуш исләрен бөрки-бөрки,
Мичтән чыгып килеше.
Бигрәк уңган – йөзе килгән, 
Бәлеше дә бәлеше!
4 нче бала.
Кетер-кетер килеп тора—
Мондый бәлеш кайда бар?
Түгәрәк капкач астыннан 
Күтәрелә кайнар пар.
5 нче бала.
«Кыстатмагыз, җитешегез! — 
Әби табынга дәшә, —
Кайнар килеш ашыйк», — диеп,
Агач кашык өләшә.
Әби. Балалар, элек-электән каз өмәсе каз бәлеше ашау белән төгәлләнгән. Әйдәгез, табынга рәхим итегез! Киләсе елларда да казларыбыз күп булсын. Йортларыбызда бәрәкәт артсын.
6 нчы бала.
Каз өмәсе — иске йола, 
Ул безне дуслаштыра.
7 нче бала.
Матурлыкны күңелләрдә
Мирас итеп калдыра.
(”Каз өмәсе” җырының көе яңгырый. Балалар табын янына җыелыша.)