[w], [в]  тартыклары
(V сыйныф. Рус мәктәбендәге татар балалары)
Эльвира ВӘЛИӘХМӘТОВА,
Түбән Камадагы 11 нче урта мәктәпнең  татар теле һәм әдәбияты укытучысы

Максатлар	- язуда бер үк хәрефләр белән белдерелә торган [w], [в]  тартыклары турында төшенчә формалаштыру;
- [w], [в]  тартыклары арасындагы охшашлык һәм аерманы ачыкларга, аларның үзенчәлеген аңларга ярдәм итү;
 - укучыларның иҗади фикерләү сәләтен, үз-үзеңә бәя бирү мөмкинлекләрен үстерүгә шартлар тудыру;
- үз фикерләрен дөрес, матур итеп әйтә белү сәләтен үстерү;
- аралашу һәм коллективта хезмәттәшлек итү күнекмәләрен формалаштыру.	
Көтелгән нәтиҗә	Предмет буенча:
- в хәрефенең 2 авазга тамга булып йөрүен белү;
- [w], [в]  тартыкларына характеристика бирә белү; 
- тоташ сөйләмнән [w], [в]  тартыклары кергән сүзләрне таба белү;
-[w], [в]  тартыкларын кертеп җөмләләр төзи белү;
- текст белән эшли белү.	Универсаль уку гамәлләре (УУГ)
Регулятив:
- уку мәсьәләсен кабул итү һәм дәрес дәвамында шуның буенча эшләү; 
- куелган мәсьәлә нигезендә үз эшчәнлегеңне планлаштыру.
Танып белү:
- куелган мәсьәләне чишүдә алгоритмны куллана белү; 
- язма һәм телдән сөйләмдә үз фикерләренңе формалаштыра белү; 
- тикшерүгә алынган авазларның билгеләрен анализлау; 
- өлешләрдән бербөтенне төзи белү.
- гомумиләштерү.
Коммуникатив:
- сөйләмнең диалогик формасы белән эш итә белү; 
- хезмәттәшлектә башкаларның фикерләрен исәптә тоту һәм карашыңны яклый белү;
- үз фикереңне һәм карашыңны формалаштыру;  
- бердәм эшчәнлектә уртак нәтиҗәгә килү.
Шәхси:
- яхшы укучы сыйфатын аңлау;
- үз мөмкинлекләреңне аңлап, үзеңә дөрес бәя бирү.	
Предметара бәйләнешләр 	Татар әдәбияты, рус теле.	
Дәрес барышы	
Үткәрү технологиясе	Укытучы эшчәнлеге	Укучылар эшчәнлеге	
I Оештыру моменты.
Уку эшчәлегенә мотивация. Уңай халәт булдыру.	- Исәнмесез,балалар!
- Хәерле көн сезгә!
	- Исәнмесез
- Хәерле көн сезгә дә!
	
II Актуальләштерү	- Үткән дәрестә нәрсә өйрәнгән идек?	Үткән дәреснең темасы әйтелә. Өй эше тикшерелә.	
Уку мәсьәләсен
(УМ) кую	Сүзлек диктанты язу: авыл, ваза, вакыт, врач, савыт, һава, телевизор, вагон.		
	- Бу сүзләрне нәрсә берләштерә?	- в хәрефе.	
	- Сүзләрне ничә төркемгә бүләр идегез?
Нәтиҗә чыгарыла. Тема языла.

            Модель
                  в                   

        [w]            [в]          
	Укучыларның җаваплары тыңлана.	
УМ чишү	1. Дәреслектәге 69 нчы күнегүне эшләү.	Балалар тактада һәм дәфтәрләрдә в хәрефе кергән сүзләрне, аның кайсы авазга ([w] яки [в]) билге булып килүеннән чыгып, 2 баганага бүлеп язалар. Тактага чиратлап чыгалар. Һәр баганадагы 1әр сүзгә транскрипция ясыйлар. [w] һәм [в] авазларына характеристика бирелә. 
Нәтиҗә чыгарыла: 1) 2 аваз да тартык. 2) Алар ясалу урыннары белән аерылалар. 3) [w] - татар теленең үз сүзләрендә генә, ә [в] алынма сүзләрдә кулланыла.
Үзбәя.	
	2. 70 нче күнегү.	Җөмләләр эченнән в хәрефе кергән сүзләрне генә язып алу
Нәтиҗә ясала: саңгырау тартык алдыннан һәм сүз ахырында [в] авазы урынына [ф] авазы әйтелә. Үзбәя.
Бер-берсенең эшләрен парларда тикшерү. Бәя кую. 	
	3. 1) [w] һәм [в] тартыклары булган 5әр  сүз уйлап язарга. 2) Телдән җөмләләр төзү.		
	4. Укытучы укыган тексттан [w],        [в] тартыклары кергән сүзләрне генә язу.	1 укучы тактада эшли. Үзбәя.	
Рефлексия
	- Дәрестә нинди УМ тикшердек?
	Җаваплар тыңлана.
Үзбәя.	
Өй эше		1. [w], [в] авазлары кергән 5әр сүз языгыз.
2. [w], [в] авазлары белән 3әр җөмлә төзегез.
3. [w], [в] авазлары булган сүзләр кертеп, текст языгыз.	

Дәреслек. Татар теле: рус телендә төп гомуми белем бирү тәктәбенең 5 нче сыйныфы өчен дәреслек (татар балалары өчен). // Ф.Ф Харисов, Ч.М. Харисова. - Казан, Татар.кит. нәшр., 2012.