Әти, әни һәм мин – тату гаилә
(Сыйныфтан тыш чара)
Әлфия ГАЯЗЕТДИНОВА,
Теләче районы Максабаш башлангыч мәктәбе укытучысы

Максат: укучыларда мавыктыргыч, кызыклы уен аша җитезлек, игътибарлылык сыйфатлары тәрбияләүне дәвам итү; гаиләнең белем бирүдә һәм тәрбия эшчәнлегендә катнашуына этәргеч бирү; гаиләнең сәламәт һәм актив ялын оештыру; ата-аналарның тәрбияви белемен күтәрү; укучыларның барсын да уенга катнаштыру, уенның барышын күзәтү һәм нәтиҗә чыгару; спортны, сәламәт яшәү рәвешен пропагандалау.
Җиһазлау: кыршаулар, кегельләр, чиләкләр белән бәрәңге, суган; шарлар, сыбызгы, хәрефләр язылган карточкалар, бию көйләре, балалар җырлары аудиоязмалары, магнитофон, сикергеч. 
Үткәрү урыны: спорт зал яки уеннар мәйданчыгы.
Ярышны үткәрү кагыйдәләре.
Ярышта сигез гаилә катнаша. Алар алдан билгеләнә һәм ярышның шартлары белән таныштырыла, ике командага бүленәләр. Ярышны алып баручы билгеләнә, ул эстафеталардагы бәйгеләрнең шартларын һәркем төшенерлек итеп аңлата.Старт һәм финиш сызыклары билгеләнә. Сызыклар арасында 1,5 метр ераклыкта 4 кегель куела. Тамашачылар өчен дә бәйгеләр үткәрелә һәм алар яклаган командаларга очколар бирелә. Һәр төр ярыштан соң жюри нәтиҗәләрне игълан итә.
План.
1.	Оештыру өлеше.
Алып баручы ярышны ачык дип белдерә. Малайлар башкаруында татар халык биюе.
Музыка астында гаиләләр чыгып тезелә, ике командага бүленә. Командаларны уенның темасы һәм максатлары белән таныштыру.
Жюри сайлап кую. Алып баручы ярышларның сыбызгы сызгыртудан соң башлануын әйтә.
2. Төп өлеш.
1) Командаларның исем уйлаулары һәм аны яклаулары (девиз, җыр һ.б.).
3) “Өч сикерү” уены.
Финиш сызыгына берәр сикергеч һәм кыршау куела. 1 нче укучы йөгереп бара, сикергеч белән 3 тапкыр сикерә, кире урынына йөгерә һәм әнисе белән күрешә. Әнисе йөгереп бара, кыршау белән 3 тапкыр сикерә, кире урынына йөгерә һәм әти кеше белән күрешә. Әти кеше йөгереп бара, сикергеч белән 3 тапкыр сикерә һәм кире урынына йөгерә. Уен шулай дәвам итә. Кайсы команда алдан бетерә, шул җиңүче була.
3) Туплар белән уен.
Әти кешеләр старттан финишка кадәр кегльләр арасыннан, тупларны аяк араларына кыстырып, кулларына шарлар тотып йөгерәләр. Алардан соң әниләр дә шулай ук йөгерә. Ахырдан балалары резина туп кыстырып, арт белән алга таба йөгерә.
Укучылар башкаруында бер-ике җыр.
4) “Поезд” уены.
Әти кеше башта берүзе генә кегльләр арасыннан финишка йөгереп барып килә. Икенчесендә әни кеше аның артына басып йөгерә, аннары балалары, аннары алар артына икенче гаиләнең әтисе кушыла. Уен шулай дәвам итә.
Кайсы команда алдан старт сызыгына килеп бетә, шул җиңә.
5) Капитаннар бәйгесе.
Капитаннар озын атлас тасманың бер башын тоткан. Тасманың уртасы билгеләнгән. Капитаннарга таякчыклар бирелә. Тасманы шуларга чорнарга кирәк. Урта өлешкә тизрәк җитүче җиңүче була.
6) Тамашачылар белән уен.
Тамашачыларга хәрефләр язылган карточкалар күрсәтелә Шул хәрефләрдән башланган җырлар җырлана. Кайсы команданы яклап күбрәк җыр җырлана, шуларга очко языла.
7) “Бәрәңге җыю” уены. Балалар өчен.
Алга ике командадан да тигез ераклыкта кыршаулар куела. Командаларга бертигез санда бәрәңгеләр салынган чиләкләр бирелә. Катнашучы бер бала йөгереп бара да берәрләп бәрәңгене кыршау эченә “утырта”, кире йөгереп килеп, чиләкне икенче балага тоттыра. Ул, кире барып, бәрәңгене берәрләп чиләккә тутыра. Уен шулай дәвам итә.
8) “Суган ату” ярышы. Әниләр өчен.
Әни кеше, аякларына капчык киеп, финиш сызыгына кадәр йөгерә. Ә анда өч суган тора. Алар шул суганны биш метр читкә куелган чиләккә ыргыта. Аннары, аларны яңадан җыеп, финиш сызыгына куеп калдыргач, капчыкны кигән хәлдә старт урынына йөгереп кайта.
Җиңү тизлек һәм суганнарның күбрәк чиләккә эләгүе өчен бирелә. Эстафетаны кегльләр арасыннан, аларны аудармыйча үтәргә кирәк.
9) Туп атып кегльләр аудару. Әтиләр өчен.
Алга кегльләр тезелә, уенчыларга кечкенә туплар бирелә. Кегльләрнең бер ягында 1 нче команда, икенче ягында 2 енче команда. Башта 1 команда туплар белән кегльләрне ега, аннары икенче команда. Кайсы команда туп белән кегльләрне күбрәк ега, шул команда җиңүче була. Очколар санап барыла.
Укучылар башкаруында бию.
10. Тамашачылар өчен сораулар.
Һәр команда тамашачылары арасыннан тигез санда кеше чакырыла. Алар бер рәткә тезелә. Алып баручы чират буенча сораулар бирә. Һәр кеше 5-10 секунд дәвамында дөрес җавап биргән өчен командага 1 балл бирелә.
Спортта иң шәп күрсәткеч? (Рекорд.)
Бокс рингындагы 3 минут нәрсә дип атала? (Раунд.)
Шахматта җиңү ничек дип атала? (Мат.)
Ярышларда җиңүчеләргә нәрсә тапшыралар? (Кубок.)
Спорт ярышлары үткәрелә торган мәйдан? (Стадион.)
Цирк аренасы икенче төрле ничек атала? (Манеж.)
Тимераякта шуу мәйданчыгы ничек атала? (Шугалак.)
Каратэның ватаны? (Япония.)
Спортчыларның алтын өчен соңгы очрашуы? (Финал.)
Нокаутлы спорт? (Бокс.)
Кул тубы уены? (Волейбол.)
3. Йомгаклау.
Алып баручы, ярышларга йомгак ясау өчен, жюрига сүз бирә. Бүләкләр бирелә, рәхмәт әйтелә.