«Уңыш бабайда кунакта»
(«Шалкан» әкияте буенча 5–6 яшьтәге балалар өчен бәйрәм кичәсе)
Сәвия КАМАЛИЕВА,
Казандагы 317 нче балалар бакчасының татар теле тәрбиячесе

Алып баручы (А. б.). Хәерле көн, әти-әниләр, килгән кунаклар! Хәерле көн, дуслар, хәерле көн! Хәерле сүзен безнең татар халкы элеккедән, бик борынгыдан кулланган. 
«Хәерле», – дип эш башлаган халкым,
Зур юлларга сәфәр чыкканда,
Кызу урак өсте башланганда,
Мәйданнарда бәйге тотканда.
Ата-баба гадәте буенча,
Хәерле дип башлыйк эшләрне,
Хәерле юл, хәерле көн телик,
Хәерле дип котлыйк көннәрне. 
Хәзер без сезнең тарафка укыту методик комплектын (УМК) файдаланып өйрәнгән «Уңыш бабайда кунакта» дигән балалар иртәсеннән өзек – «Шалкан» әкиятен тәкъдим итәбез. 
Әүвәл замандамы?
Хәзерме? 
Яшәгән, ди,
Торган, ди,
Бер бабай белән
Әби.
Балалар үсеп җиткән,
Бар да шәһәргә киткән.
А. б. Балалар, карагыз әле урамга. Яфраклар саргаеп коелган. Кошлар да җылы якка очып киткән. Әллә булмаса, бабайларга кунакка барыйкмы?
Балалар. Барабыз, барабыз! Бабайларга барабыз. (Кулны кулга тотынышып баралар.)
А. б. Әнә, аларның өйләре дә күренә. (Балалар аяк очларына басып карыйлар.)
«Бу өй матур, бу өй зур» җыры. (Җыр «Әйе шул, шулай шул» көенә башкарыла. Өйдән киенгән бабай, әби, әти, әни, кыз, малай чыгалар. Күренеп алалар да өйгә кереп китәләр, бабай гына кала. Интерактив тактадан бакча рәсеме күрсәтелә.)
Бала.
Хәерле көн, бабакай!
Менә килеп тә җиттек.
Кичә үк килә идек,
Көн аязганын көттек.
Бабай.
Ай-яй балалар, көттем,
Сезнең киләсен сиздем. 
Җырлы-биюле уен «Бар матур бакча». (Кишер, суган, кыяр. Аудио язма (12 нче кисәк). Ике бала «капка» ясап басалар, калганнары бер-бер артлы капкадан чыгып китәләр.)
Бабай.
Сез килүгә эш бетте,
Әнә теге зур шалкан
Сезнең килүне көтте.
Шундый зур булып үсте,
Ә тартып чыгарырга
Инде көч тәмам бетте.
Бала. Әйдәгез әле, бергәләп тартып чыгарып карыйк.
Бабай. Әллә әбине чакырыйкмы?
Әби! Әби! Кил әле!
Безгә ярдәм ит әле! 
Әби. Нәрсә булды? Әллә миннән башка шул шалканны да тартып чыгара алмыйсың?
А. б. Тарталар, тарталар, тартып чыгара алмыйлар.
Кыз. Әйдә әтине чакырыйк! 
Малай. Әти, кил монда, шалкан йолкырга!
Кыз, малай. Бер, ике, өч – һич җитми көч!
Малай. Булмый, әнине чакырыйк!
Кыз, малай. Әни, кил монда, шалкан йолкырга!
Бабай. Минем команданы тыңла!
Барысы да. Бер, ике, өч, дүрт – безнең көчләр күп!
Бабай. Балалар, нигә карап торасыз! (Кыз, малай тотына.)
А. б. Тарталар, тарталар, тартып чыгара алмыйлар.
Кыз.
Мин чакырыйм маэмайны,
Үзебезнең Акбайны,
Акбай, әйдә кырга,
Шалкан йолкырга.
Акбай. Һау! Һау!
Нәрсә булды! Нишләдегез?
Ник элек килмәдегез?
Шалкан зур түгел иде,
Сез шуны белмәдегез?
Тиз генә тартып чыгарып 
Ашап та булыр иде.
Әйдәгез тартыйк,тартыйк!
Бабакай, карап тормыйк.
А. б. Тарталар, тарталар, тартып чыгара алмыйлар.
Акбай. Мин чакырыйм мәчене. Безнең мәче бик көчле. Мәче, әйдә кырга, шалкан йолкырга (йокыдан уята).
Мәче. Мияу, мияу (киерелә)!
Ничек күп дуслар шулай, 
Булышмый булмас болай.
Бабай. Әйдәгез, тартыйк бергә!
Бер, ике, өч! Һич җитми көч!
Мәче. Өйдә тычкан бар барын,
Нинди хурлык бу уем?
Әби. Инде хәзер нишләргә?
Тычкан. Пи-Пи! (Өй янында.)
Ничек инде нишләргә? 
Яхшылап көч тупларга!
Юкка түтәл таптаганчы,
Зарядкага басыгызчы!
Инде эшкә тотынганчы,
Әйдә, көч туплагызчы!
А. б. Бер-бер артлы чыгалар, 
Физзарядка ясыйлар.
Бабай. Минем команданы тыңла!
Бабай, әби.
Сулга-уңга, сулга-уңга,
Бик яхшы килеп чыга.
Тычкан.
Бер-бер артлы без басыйк,
Сулышны чыгарыйк,
Яхшылап бер сулыйк,
Ә хәзер инде тартыйк.
Бер, ике, өч – бездә бик күп көч! (Тарталар, әби егыла.)
Бабай. Менә бу көч, менә тычкан!
Эт. Һау-Һау!
Кыз. Әйдә, әби, тор! (Барысы да әбигә торырга ярдәм итәләр.)
Барысы бергә. Бер, ике, өч – бердәмлектә икән көч.
Бабай. Шалкан чыкты чыгуын. Ә хәзер нишләтәбез?
Балалар.
Бу шатлыктан җырлыйбыз (35 нче аудиоязма).
Бабакайның бакчасында
Шалкан зур булып үскән (2 кабат).
Әйе шул, әйе шул,
Шалкан зур булып үскән (2 кабат).
Менә шундый киңлектә,
Менә шундый тарлыкта (2 кабат).
Шалкан, шалкан кил әле!
Биеп, биеп кит әле.
Бабай. Балалар, утырыгыз әле. (Телефон шалтырый. Бабай телефонны ала.)
Бабай. Исәнме, кызым Сөмбелә. Ярый, ярый, кызым. (Бабай балаларга.) Кызым Сөмбелә шалтыратты: «Мин озак көтеп тора алмадым. Гафу итегез, хәзер ноябрь бит инде», – ди.
А. б. Бакчада үскән уңышны күрсәтергә, күчтәнәчләрне бирергә онытмаска кушты бит.
Бабай. Юк-юк! Болай гына бирү юк! Мин сезне зирәклектә, тапкырлыкта сынап карыйм әле.
«Кем зирәк, әйт тизрәк!» уены.
Үсеп утыра бер чүлмәк,
Өстенә кигән йөз күлмәк. (Кәбестә)
Йодрык-йодрык булып үсә,
Алма кебек кызарып пешә.
Үзе бик матур аны кем әйтер? (Помидор)
Алма дисәң дә алалар,
Нәрсә соң ул, балалар? (Алма)
А. б. Бабакай, безнең балалар да табышмаклар беләләр.
Бабай. Яле, яле әйтеп карагыз.
1 нче бала.
Үзе йомры – ай түгел,
Төсе сары – май түгел,
Койрыклы – тычкан түгел. (Шалкан)
Бабай. Ул – шар. Балалар очыртып уйнарга ярата.
2 нче бала.
Ишеге юк, тәрәзәсе юк,
Эче тулы халык. (Кыяр)
Бабай. Ул – базар.
3 нче бала. Өсте яшел, асты кызыл. (Кишер)
Бабай. Байрак, Татарстан флагы (күрсәтә).
3 нче бала. Юк, ул флаг түгел, ул – кишер.
А. б. Шаяртма инде, бабакай, я күрсәт, кәрзинеңдә нәрсә бар?
Җыр. (38 нче аудиоязма)
Балалар.
Бабай, бабай, әйт әле,
Кәрзиндә нәрсә бар?
Бабай. Кәрзиндә кызыл, сары, яшел матур алма бар.
Бабай, бабай, әйт әле,
Кәрзиндә нәрсә бар?
Бабай. Кәрзиндә кыяр, суган, кәбестә, кишер бар. (Бабай, кәрзиннән алып, күчтәнәчләрен тарата.)
Быел уңыш зур булды,
Амбарлар, базлар тулды. (Саубуллашалар.)
Балалар. Рәхмәт, бабакай, икенче елга да уңышың зур булсын!