Сәләтсез бала булмый
Лидия КОНСТАНТИНОВА,
Мамадыш районы Үсәли урта мәктәбе укытучысы

Җәмгыятебез һәрвакыт белемле, сәләтле кешеләргә мохтаҗ. Шуңа да мәктәп заман белән бергә атларга тиеш. Сүз, аңлашылганча, югары белемле кешеләргә мохтаҗлык турында бармый.  «Сәләтсез бала булмый, сәләтне үз вакытында күреп, аны үстерә белергә генә кирәк», – ди белгечләр. Безнең Мамадыш районында сәләтле балалар белән эш программасы район югарылыгында куелган. Район хакимияте башлыгы А.Иванов инициативасы белән уздырылучы бу программалар 3 юнәлеш буенча эшли. Беренчесе – «Сәләтле балалар» программасы. Әлеге программа укуга сәләтле, белем алуга  омтылышы булган укучылар өчен. Алар өчен мәктәпләрдә фән нигезләрен тирәнтен өйрәнү, бердәм дәүләт имтиханнарын уңышлы тапшыру максатларыннан түгәрәкләр эшләсә, район үзәгендә вуз мөгаллимнәре, укучылары зур уңышларга ирешкән хөрмәтле укытучылар өстәмә дәресләр оештыра. Бу дәресләр атнаның һәр шимбәсендә, уку вакытыннан соң, сәләтле һәм теләкләре булган укучыларны җыя. Быел аның нәтиҗәләре дә куанычлы. Узган уку елында республика фән олимпиадаларында 19 укучы призлы урынны алган булса, быел  аларның саны 31гә җитте. 
Сәләтле балалар белән эш юнәлешенең икенче программасы «Район башлыгы олимпиадасы» дип атала. Икенче төрле аны бездә «Олимпиада- 100» дип тә йөртәләр. Бу ярышлар укучыларның 100 процент катнашуын таләп итә. Әлеге программа физкультура-спорт юнәлешендәге сәләтле балаларны, иң көчле спорт сөюче сыйныфны ачыклый. Уку елы башында ук районыбызның һәр укучысы ярыш положениесе белән таныша, өйдә һәм мәктәптә шөгыльләнеп, үз күрсәткечләрен арттыру максатын куя. Ел ахырында нәтиҗә ясала. «Иң көчле кыз» һәм «Иң көчле малай» билгеләнә. Ә призлы урын алган сыйныф укучылары акчалата премиягә һәм республикабызның тарихи шәһәрләренә юлламага лаек була. 
Өченче – «Тормыш дәресләре» юнәлеше дә – сәләтле балалар белән эшнең аерым бер формасы. Бу программа белем алуны,  физкультура-спорт белән шөгыльләнүне генә түгел, булачак профессия өчен сәләтне үстерүне дә күз уңында тота. «Тормыш дәресләре» районыбыз икътисады, аның учреждение-предприятиеләре, күренекле кешеләре белән таныштыра, шулай ук республикабыздагы данлыклы  җитештерү оешмалары турында тирән мәгълүмат бирә. Бүгенге тормыш-көнкүрешебезне яхшырту өчен нинди белгечләр җитми? Эшчәнлеген өйрәнгән оешмаларда нинди эш урыннарына мохтаҗлык бар?  Бу һөнәрләргә өйрәнү өчен  кайда укырга була? Синең кайсы белгечлекне үзләштерергә сәләтең һәм теләгең бар? Кыскасы, «Тормыш дәресләре»ндә бу һәм башка бик күп сорауларга җавап алына. Укучының һәрьяклы үсеше өчен, әлбәттә, җирле материалны белү дә мөһим. Әлеге дәресләрдә эшлекле уеннар, сәләтеңне ачыклаучы тест,  анкеталар да уңышлы файдаланыла.  
Шушы өч юнәлеш буенча районыбызда эшләүче 60 мәктәп арасында безнең Үсәли мәктәбе дә бар. 2012/2013 уку елы нәтиҗәләре буенча безнең мәктәп республикабызның иң яхшы 100 гомуми белем учреждениесе арасында 30 нчы урынны алып тора. Бердәм дәүләт имтиханнары күрсәткече буенча берничә ел инде районда беренче өчлекне бирмибез. Узган уку елында фән олимпиадалары буенча районда  дүрт  призёрыбыз булса, быел алар – алтау. Республикада соңгы ике елда район данын укучыларыбыз С.Исмәгыйлева, Р.Фазылов, А.Кирушина, Г.Яруллиналар яклады. Рус теле, татар теле, инглиз теле, математика фәннәрен укытучы хезмәттәшләремнең сәләтле балалар белән эшләү буенча бай тәҗрибәләре бар.
Мәктәбебездә шулай ук республикакүләм фәнни-гамәли конференцияләрдә, төрле бәйге-ярышларда катнашучыларның  саны да бихисап. Быел гына К.Насыйри исемендәге  XII төбәкара   фәнни-эзләнү укуларында Г.Константинова  туган як тарихыннан призлы урынга лаек булды.                                                                            
Спорт юнәлеше буенча да  мәктәбебез алдынгылар рәтендә. Д.Аксаков, Н.Иванова  – чаңгы спорты буенча район чемпионнары, М.Зарипов  – армспорт буенча республика ярышлары призёры булды. 
«Тормыш дәресләре»  укучыларга һөнәр сайларга дөрес юнәлеш бирә. Узган уку елында мәктәбебезне тәмамлаган 14  укучының 13 е югары уку йортларына укырга керде. Шуларның җидесе техник вузларны сайлады. IX сыйныфны тәмамлаучыларның алтысы башлангыч һөнәри белем алу максатын куйды, шуларның дүртесе   районыбыздагы 87нче  һөнәри көллияттә белем ала. 
Мәктәбебездә иҗади сәләтләрне үстерергә дә мөмкинлекләр бар. «Хореография», «Күңелле сәхнә», «Әдәби сүз» түгәрәкләре җыр-бию, нәфис сүз, әдәби иҗат белән шөгыльләнергә дә мөмкинлекләрне ача. Бу түгәрәкләрнең дә район һәм республика күләмендәге күрсәткечләре байтак. 
 «Сәләтсез бала булмый, сәләте ачылмаган балалар гына була», – диючеләр дә бар.  Шул сәләтләрне ачарга мөмкинлеге, шуңа булышучы остазы булган балалар икеләтә бәхетле, минемчә.