Без – коткаручылар
(Мәктәпкә әзерлек төркемендә физкультурадан ачык шөгыль)
Рушания СИБГАТОВА,
Балык бистәсе районы Олы–Елга авылы “Умырзая” балалар бакчасының I квалификация категорияле тәрбиячесе

Максат.
1. Хәрәкәтләрнең төп төрләрен үтәүне ныгыту: мәтәлчек атылу, гимнастик баскычтан менү һәм баудан (канаттан) шуышып төшү; боҗрадан боҗрага сикерү, җеп аша атлап чыгу һ.б.
3. Көч һәм тизлек күнекмәләрен камилләштерү.
2. Үзлекләреннән физик халәтләрен пульс аша тикшерергә күнектерү, сулышны көйләргә өйрәтү.
3. “Хәтәр” һөнәрләргә (профессияләргә) карата уңай мөнәсәбәт тәрбияләү. Иптәшләренә ышаныч хисе формалаштыру, җаваплылык һәм максатка ирешүчәнлек сыйфатларын булдыру.
Оештыру өлеше. С Михалковның “Билгесез герой турында хикәя”сен уку. Телевизордан “Коткаручылар” тапшыруын карау. “Без -  коткаручылар” уены.
Җиһазлау. Белдерү язылган ширма, шарфлар, кыңгырау, сыбызгы, гимнастик таяклар (һәр бала саен), план-схема, эт уенчыгы, медаль, сәламәтлек чәе, көй яздырылган диск.
Шөгыль барышы.
Балалар көй астында физкультура залына керәләр, тезелешеп басалар. Магнитофонда язма яңгырый: Игътибар! Игътибар! Без коткаручылар отрядына кыю, көчле, һәрвакыт ярдәмгә ашыгучы дустанә балалар җыябыз.
Тәрбияче-инструктор. Нәрсә эшлибез, балалар? Сез нәрсә тәкъдим итәсез? Сез коткаручылар нинди сыйфатларга ия булырга тиешлеген ишеттегез инде, шулай бит. (Балалар җавабы.) Ә сез бер-берегезгә, үз-үзегезгә ышанасызмы? Әйдәгез әле, тикшереп карыйк.
“Күз бәйләш” уены. 
(Балалар парлашып баса. Берсе алып баручы, икенчесенең күзе бәйләнгән. Алып баручы күзе бәйләнгән баланың иңбашына кулын куя. Бирем: Куе урман аша бару. Күзе бәйләнгән бала тулысынча иптәшенә ышанырга тиеш. Тиешле араны узгач, балалар алышына. Соңыннан балаларның уен барышында кичергән хис-кичерешләре һәм аларның кайсы рольдә үзләрен ышанычлырак тотулары турында фикер алышу була.)
Көтелгән нәтиҗә. Бу уен балада иптәшенә ышаныч тудыра һәм башка кеше өчен җаваплылык хисе тәрбияли.
Тәрбияче-инструктор. Әйе, мин күрәм: сез бер-берегезгә ышанасыз, ә мин сезгә ышанам. (Тәрбияче, учын ачып, кулын уртага суза. Балалар, чиратлашып, үзләренең кулларын аның учына куялар һәм барысы бергә “Бердәмлектә көч” мәкален әйтәләр.)
Тәрбияче-инструктор. Балалар, коткаручы булыр өчен, физик яктан бик нык әзерлек кирәк, шуңа күрә спорт мәйданчыгына йөгерегез! (Разминка. 1-1,5 минут төрле күнегүләр башкарыла: кулларны өскә күтәреп-  аяк очларында һәм кулларны баш артына куеп, үкчәләрдә йөрү; гадәти йөгерүне тезләрне югары күтәреп чабу белән чиратлаштыру; җиңелчә йөгерү; сигнал буенча корсакка яту һәм яңадан торып йөгерү. Атлап барганда, дөрес сулыш алуны булдыру, пульсны тикшерү.)
Тәрбияче-инструктор. Вакытны әрәм итмик, балалар. Төп күнегүләргә күчик, Коткаручылар булырга әзерләник. (Балалар, гимнастик таякчыклар алып, таралышып басалар һәм аларны кулланып, күнегүләр башкаралар: 1) “Тигезлекне сакла”. Куллар аста: башны уңга-сулга бору, алга-арта җибәрү. Күзләрне йомып үтәү. Күнегүләр салмак кына үтәлә...)
Тәрбияче-инструктор. Бик әйбәт, балалар! Күнегүләрне оста башкардыгыз, коткаручы булырга дөрес әзерләнәсез. Карыйк әле, безгә тагын нинди сынаулар аша узарга туры киләчәк икән.
(Балалар каршылык полосалары бирелгән карта-схеманы карыйлар (каршылык полосаларын үтүгә күнегүләр: 1) гимнастик баскычтан үрмәләп менү һәм инструктор контроле астында канаттан шуып төшү; 2) мәтәлчек атылу; 3) “Пәрәвез” уены: сузылган баулар аша атлап яки сикереп чыгу һ.б.) һәм үзара фикер алышалар. Аларны үтәп-башкарып чыккан соң, тезелешеп басалар.)
Аудиоязма тыңлана. Хәвефле тавыш: Алия исемле кызның кечкенә көчеге - Актәпи югалган. Ул Актәпине табып бирүләрен үтенә. Соңгы тапкыр аны елга буенда күргәннәр. Барлык коткаручыларга үтенеч: көчекне коткаруга барлык көчегезне юнәлтүегез сорала.
Тәрбияче-инструктор. Балалар, нинди тәкъдимнәрегез бар? (Балар җавабы.) Минемчә, безгә иң элек тирә-юньне карап чыгарга кирәк.
Хәрәкәтле уен - “Тышаулы атлар”. 
Уенның максаты. Балаларда чыдамлык булдыру, көч арттыру. Аяк мускулларын ныгыту. 
Уен барышы. Аяклар тубык турысыннан бәйләнгән килеш, этелеп-сикереп, атларча йөрү.
(Уенда катнашмаган балаларга тыныч кына күзәтергә, авазлар тыңларга кушыла. Эт тавышы чыга.)
Тәрбияче-инструктор. Бик яхшы, балалар, булдырдыгыз: “Коткаручылар” исемен акладыгыз. Алияне шатландырыйк: табылган көчекне тапшырыйк.
Тәрбияче керә (коткаручылар киеменнән).
- Исәнмесез балалар - коткаручы дуслар, рәхмәт сезгә! Әйе, мин ялгышмаган, сез барлык биремнәрне дә тиешенчә үтәдегез. Чыдамлыгыгызны, кыюлыгыгызны күрсәттегез, хәтта көчекне эзләп таптыгыз. Мин Алиягә аны тапшырырмын һәм сезнең турында сөйләрмен. Ә сез барагыз да “Коткаручылар” төркеменә кабул ителәсез һәм сезгә “Коткаручы” медальләре тапшырыла. Аргансыздыр: тәмле “Сәламәтлек чәе” белән көчегезне тагын да арттырыгыз, сау-сәламәт булып зур үсегез!