Шаян кызлар, шук малайлар
(Шәүкәт Галиев иҗатына күзәтү. Тамаша)
Ләйлә Рәфкать кызы ХӘСӘНОВА,
Кама Тамагы урта мәктәбенең I квалификация категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысы
Максатлар:
1) Шәүкәт Галиев иҗатын барлау: шигырьләрен һәм җырларын искә төшерү. 
2) Балаларда Ш.Галиев иҗатына кызыксыну уяту; матур сөйләм телен үстерү. Шагыйрь күтәргән проблемаларны ачыклау.
3) Татар теленә саклы караш булдыру; өлкәннәргә хөрмәт һәм мәхәббәт тәрбияләү.
Җиһазлау: диск, компьютер, шарлар, аш-су кирәк-яраклары, плакатлар.

Эш барышы.
I. Танышу.
1 нче малай: Кызлар, танышыйк әле! Минем исемем – Коля.
1 нче кыз: 
Коля, Коля, Николай,
Түбәтәең туң калай.
Туның кәҗә тиресе,
Үзең дөнья киресе.
2 нче малай: Ә мин – Володя.
2 нче кыз: 
Володя барган базарга,
Тәмле җиләк алырга.
Тәмле җиләк бик кыйбат,
Володя кайткан елап.
3 нче малай: Мин – Максим. Таныш булыйк!
3 нче кыз: 
Максим, Максим,
Максим берни карамый.
Дәресен дә эшләми,
Бер дә эшкә ярамый.
1 нче кыз: Минем исемем – Лена.
1 нче малай: 
Лена, Лена
Пыр туза.
Укытучыны да уздыра.
2 нче кыз: Мин – Настя. Онытмагыз!
2 нче малай: 
Настя, Настя, Настенька,
Настя кигән ботинка.
Ботинкасы бөрмәле,
Үзе бии белмәде.
3 нче кыз: Мин Ксюша булам.
3 нче малай: 
Ксюша, Ксюша,
Юбочка из плюша.
Авызың сүздән бушамый.
Аз сөйләш тә, күп эшлә –
Менә булыр тамаша!
Кызлар: 
Ә без менә – шаяннар,
Уенда еш батырлар.
Уйныйбыз да, көләбез дә,
Сезне узып китәбез дә.
Малайлар: 
Шаярмагыз сез шулай,
Килеп чыкмасын болай! (Кулларындагы шарларны шартлаталар.)

Сәхнәгә Шәвәли килеп керә.
Ә мин – Шәвәли.

Мин Шәвәли,                   Мин – бик уңган,              Бик тапкыр мин,
Шук малай,                      Өлгер мин.                         Җыйнак мин.
Үткен малай,                    Юк-бар белән                    Мин, мин, мин бик тыйнак
Ут малай!                          Көлдермим.                       Мин...

II. Төп өлеш.
Бүлмә. Уртада өстәл тора. Өстәл өстендә савыт-саба. Гаилә төшке аш әзерли. Алар бергә җыр башкара. «Утыр әле яннарыма» (И.Хисамов музыкасы).

Оныт мәшәкатьләреңне,
Оныт инде беразга.
Сыйпап-сыйпап чәчләремне,
Бер иркәлә, бер назла.
Утыр әле яннарыма,
Ял булсын җаннарыма.

Җырдан соң ана белән кыз сөйләшә.

– Мин дә керләр удым, әни,
Сабынлап юдым, әни!
– Ай кызым, үскәнсең,
Бигрәк чиста иткәнсең!
– Идәнне җыйдым, әни,
Сабынлап юдым, әни!
– Ай кызым, үскәнсең,
Бигрәк матур иткәнсең!
– Бәрәңге юдым, әни,
Сабынлап юдым, әни!
– Ай кызым, үскәнсең,
 Нишләдең?!

Малай да атасына үз эшен күрсәтергә тели. Аның кулында альбом.

– Рәсем ясадым, әткәй!
– Килештергәнсең бит, әй,
– Тәрәзәләре бик матур.
– Аларын сызды Мансур.
– Рәшәткә дә ошады.
– Ансын Рәшит ясады.
– Кирпечләре тип-тигез.
– Ансын ясашты Илгиз.
– Чын шикелле морҗасы.
– Мортаза эше ансы.
– Шулаймыни?! Ә кран?
– Ясап бирде Әкрам.
– Ә нишләде соң Марат?
– Без икәү тордык карап.

Бүлмәгә тешен тастымал белән бәйләгән малай керә. Барысы да аны кызгана, хәленә керергә тырыша.

Һай, тешем сызлавы,
Башымны бораулый,
Бүредәй улыйм да,
Мәчедәй мыраулыйм.
Ут капкан шикелле
Чабам да чабам мин:
Тастымал ябам мин,
Дарулар кабам мин.
Гәүдәгә – ябыктым,
Яңакка – симердем...
Ник, нигә шулхәтле
Мин конфет кимердем?
Кирәкми,барсын да
Диңгезгә атсыннар.
Заводын ватсыннар,
Кибетен япсыннар...
Чү, тукта, туктагыз!
Сызлады да бетте.
Ватмагыз заводны,
Япмагыз кибетне,
Бирегез конфетны!

Сәхнәне шаян кызлар, шук малайлар алыштыра.

1 нче малай: Ксюша!
Күргәнең бармы
Бүре койрыгын
Тарткан малайны,
Аю колагын йолкудан кызык
Тапкан малайны?
Ксюша: Юк.
1 нче кыз: Тартмый гына тор!
Тарттырыр сиңа,
Кагылып кара –
Аю, бүреләр
Усаллар алар,
Тешли дә ала!
Ксюша: Ой!
2 нче малай: Настя!
Күргәнең бардыр,
Агач ботагын
Тарткан малайны.
Кош ояларын
Туздырып җиргә
Аткан малайны.
Настя: Әйе, бар.
3 нче малай: 
Әй шул чагында,
Агачларның да 
Тешләре булса, 
Рәнҗетүчене
Аю шикелле
Үкереп куса!..
Настя: Эх!
Малайлар: Табигатькә зыян китерүче кешеләр булмасын иде!

Сәхнәгә кулына портфель тоткан, борынын салындырган малай керә. Малайлар һәм кызлар аңа гаҗәпләнеп карыйлар.

Автор: Укучылар дәфтәрләрен 
Парталарга тезеп салган.
1 нче кыз: Дәфтәрләрең кайда, Мәсгуть?
– Онытылган, өйдә калган…
Автор: Иртәгесен бар балалар 
Кулларына китап алган.
2 нче кыз: Китапларың кайда, Мәсгуть?
– Онытылган, өйдә калган...
Автор: Башкаларның «4»ле, «5»ле,
Мәсгуть тагын «2»ле алган.
3 нче кыз: Ник башыңны эшләтмисең?
– Онытылган, өйдә калган...
Кызлар: Дуслар! Киңәш бездән, ә нәтиҗә сездән! Безнең арабызда Мәсгутьләр булмасын иде!

III. Йомгаклау өлеше.

Кыз: Җирдә безгә ни кирәк?
Малай: Әти дә әни кирәк!
Кыз: Җирдә безгә ни кирәк?
Малай: Без яшәгән өй кирәк!
Кыз: Җирдә безгә ни кирәк?
Малай: Әллүкиле көй кирәк!
Кыз: Җирдә безгә ни кирәк?
Малай: Туган-үскән ил кирәк!
Кыз: Җирдә безгә ни кирәк?
Малай: Мәңге имин Җир кирәк!