Туган ягыма яз килде
Миләүшә ШАКИРОВА,
Тәтеш  районы «Каенкай» мәктәпкәчә белем бирү учреждениесенең I квалификация категорияле тәрбиячесе 
Максат. Язгы табигатьтәге үзгәрешләрне күрә белү һәм яз билгеләре турындагы белемнәрен ныгыту; балаларда яз турында белемнәрен мөстәкыйль эшчәнлектә иҗади куллана белү күнекмәләрен үстерү; балаларның сөйләм телен үстерү, нәфис сүзгә мәхәббәт тәрбияләү.
Җиһазлау: Балачак аланы: балалар бакчасы тәрбиячеләре һәм ата – аналар өчен хрестоматия. – Казан: РИЦ, 2011. – 560 б.; яз рәсеме төшерелгән плакат; фланеллеграф.
Чара барышы.
Тәрбияче. Исәнмесез, балалар! Хәерле көн сезгә!
Балалар. Рәхмәт, сезгә дә хәерле көн!
Тәрбияче. Хәлләрегез, кәефләрегез ничек?
Балалар. Барысы да бик яхшы. (Төркемгә татар  халык киеменнән кыз керә, аның исеме Алсу. Ул татар теленнән балаларга биремнәр алып килгән. Балалар белән матур итеп исәнләшә һәм чарада актив катнашуларын тели.)
Тәрбияче. (Балаларны тәрәзә янына чакыра.) Балалар, карагыз әле урамга, хәзер елның кайсы вакыты? (Яз.) Әйе балалар, ап-ак бураннардан, карлардан, суыклардан соң туган ягыбызга яз килде. Яз көне табигатьтә нинди  үзгәрешләр күзәтелә? (Кояш җирне җылыта, кар эри, чәчәкләр чыга). Балалар, Алсу безгә яз темасына биремнәр  алып килгән, ачып карыйк әле. Аңа кадәр менә бу картинага күз салыйк. Бу картинада сез нәрсәләр күрәсез? (Индивидуаль  һәм күмәк җаваплар: рәсемдә яз сурәтләнгән, туган якларына кошлар кайталар, кояш елмая, гөрләвекләр ага, табигать яшәрә.)
Ә хәзер, балалар, әйдәгез, җыр тыңлап алыйк. (Тәрбияче аудиоязмада Ә.Рәшит сүзләре һәм көенә язылган “Кояшлы ил” җырын куя.)
Тәрбияче. Балалар, хәзер үзебезнең тапкырлыгыбызны, зирәклегебезне сынап карыйк. (Бер-бер артлы Алсу алып килгән биремнәрне укый.)
1. Табышмакларга җавап табу.
Ул булса, көн була.
Ул булмаса, төн була. (Кояш.)
Кышын ята таштай, 
Язын чаба аттай. (Боз.)
Ала-сыер ятып кала, 
Ак сыер торып китә. (Яз.)
2. Шигырь уку.
Бөре чуклары белән
Сыерчыклары белән
Яз килә, яз килә.
Яз ишекләрдән керә
Яз тәрәзәдән көлә.
Кар суында йөгерә,
Яшеллеккә төренә.
Яз ләйсән булып ява,
Яз күкри-тетри һава
Яз кошлар белән кайта
Язны һәркем ярата.
(Нури Арслан)
Балалар, әлеге шигырь юлларында кайсы ел фасылы турында сүз бара? (Яз турында.)
- Агачларның бөреләре нишли? (Агачларның бөреләре ачыла.)
- Яз килгәч, табигать ничек үзгәрә? (Яшәрә, ямьләнә.)
- Туган ягыбызга матурлык өстәп, нәрсәләр кайталар? (Канатлы дусларыбыз, кошлар.)
3. Дидактик уен “Бәйләнешле сүзләр әйт!”
Кар (эри, кими, җиргә сеңә, юкка чыга.)
Кояш (елмая, җылыта, карны эретә, нурларын сибә.)
Кошлар (җылы яклардан  кайталар, сайрыйлар.)
4. Яз турында мәкальләр белән таныштыру.
Яз яме чәчкә белән, көз яме көлтә белән.
Язның бер көне ел туйдыра.
Язгы эш – көзге уңыш.
Тәрбияче. Булдырдыгыз, балалар. Менә никадәр матур мәкальләр белдегез, табышмакларга җаваплар таптыгыз, сорауларга, биремнәргә тулы, дөрес җаваплар бирдегез. Алсуга да сез бик ошадыгыз.
Алсу. Миңа да китер вакыт җитте. Биремнәремне күрдегез, бик күп нәрсә белдегез, рәхмәт сезгә.
Тәрбияче. Сау булыгыз, балалар! Безнең киләчәк көннәребез дә матур булсыннар!